Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.01.1988, Side 123

Tímarit Máls og menningar - 01.01.1988, Side 123
fullnustu, að lokum á hann ekki annað í sál sinni en það dýrslega öskur sem bók- inni lýkur á. Það eru fjölmargir aðrir þræðir ofnir í Grámosann en sá sem hér hefur verið dreginn fram og mér sýnist gildastur. Þar má finna snjalla persónusköpun (prest- urinn, vinnukonan Járnbrá og fleiri), áhrifarík samtöl (prests og Asmundar, en þó einkum í réttarhöldunum) og fjöl- margar sögur eru sagðar (af Þórði fylgd- armanni og fleirum) sem varpa ljósi á íslenskt samfélag og þjóðlíf undir lok 19. aldar. Stíllinn er sérlega fjölbreyttur: Les- andinn getur lesið ferðasögu Asmundar á dálítið háttstemmdu skáldamáli síðustu aldar, hann getur lesið um Svartármálið á einkennilegu lagamáli, hann getur lesið lýsingar frá útlöndum sem um margt minna á fyrri verk Thors. Það skiptast á hægir kaflar ljóðrænir (Kvöld smalans) og kaflar fullir af ástríðu, hraða og spennu (systkinin í kirkjunni þar sem Sólveig kastar sér yfir bróður sinn, eða sjálfsmorðskaflinn). Auðvitað gengur það ekki allt jafn vel upp, t. d. þóttu mér við fyrsta lestur sumar lýsingar úr ferða- laginu helst til margorðar. A einum stað sýndist mér gæta ónákvæmni: Sagt er að Sólveig ali barnið að vori (í miðjum sauð- burði, bls. 242), en í kaflanum þar sem barnsburðinum er lýst eru allir sagðir vera við heyskap (bls. 232; þetta kynni þó að vera gert til að Ieggja áherslu á síðarnefnda kaflann sem skáldskap As- mundar). Slíkar aðfinnslur eru smávægilegar andspænis þessu verki sem víða grípur lesandann svo sterkum tökum, t. d. í lýs- ingunum á ástum systkinanna, fullum af ástríðu og hita. Thor er í skáldskap sínum sefjunarsinni, fremur en afhjúpunar, svo gripið sé til skemmtilegrar líkingar Guð- Umsagnir um bxkur mundar Andra úr nýlegu erindi. Sem er kannski bara nútímaleg útgáfa á grein- ingu Schillers milli bernsks skáldskapar og tilfinningaskáldskapar. Saga Thors er tilfinningaskáldskapur í bestu merkingu. Slíkur skáldskapur gengur nærri bæði höfundi og lesanda, og getur aldrei verið allra. Það kann að vera ástæðan fyrir því að mjög skiptist í tvö horn um hvort menn kunni að meta list Thors (eins er reyndar um ljóðlist Einars Benedikts- sonar). Hún krefst þess að lesandi gefi sig henni á vald vilji hann njóta bestu kosta hennar. En geri hann það, fær hann líka að finna „bragð hins göfga óspillta víns“, einsog Sverrir Kristjánsson komst eitt sinn að orði um annað verk Thors. Halldór Gudmundsson ÞRJÁR SYSTUR Guðrún Helgadóttir hefur nú lokið við þríleik sinn um systurnar í húsinu númer 2 sem hófst með bókinni Sitjiguðs englar árið 1983 (ritdómur um þá bók birtist hér í TMM 3 1984). Eitt af því sérkennilega við bókaflokkinn er að hver bók hefur sína aðalpersónu og í þessari fyrstu bók var það Heiða, elsta barnið í stóru fjöl- skyldunni. I miðbókinni, Saman í hring (Iðunn 1986), er það Lóa-Lóa með annað augað brúnt en hitt blátt, og í síðustu bókinni, Sœnginm yfir minni (Iðunn 1987), er það yngsta systirin, kölluð Abba hin til aðgreiningar frá ömmu, sem miðlar lesanda sýn á atburði. Þríleikurinn gerist í bæ einum og dreg- ur höfundur enga dul á líkindin með honum og fæðingarbæ sínum, Hafnar- firði. Fyrsta bókin gerist í miðri síðari heimsstyrjöld, frá hausti og fram yfir jól, önnur bókin frá vori tveim árum seinna TMM VIII 113
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148

x

Tímarit Máls og menningar

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.