Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2005, Page 19

Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2005, Page 19
fáeinum árum. Þetta kemur í ljós í hvert skipti sem hann þurfti að aðlaga dönsk fyrirmæli að íslenskum aðstæðum. Þá leitaðist hann alltaf við að verða við fyrirmælunum með lágmarksbreytingu. Við athugun á prestastefnusamþykktum hans á áttunda og tíunda áratug 16. aldar kemur í ljós að hann hafi verið evangelískur eða þess vegna lúth- erskur hefðarhyggjumaður. Sem dæmi um þessa stefnu má benda á að Guðbrandur reyndi að endurreisa ferminguna í biskupsdæmi sínu en hún hvarf sem kunnugt er úr kirkjum siðaskiptamanna þar til hún var endurreist um daga píetismans, sem ein þeirra mörgu breytinga, sem Lúðvík Harboe (d. 1783) beitti sér fyrir hér á landi á árunum milli 1740 og 1750. Þá koma merki þessarar stefnu fram á sviði kirkjuagans en Guðbrandur vildi halda í bannfæringuna (excommunicatio major) meðan siðaskiptamenn í anda Lúthers létu almennt nægja að halda í forboðið eða fyrra stig bannfæring- ar (excommunicatio minor). Loks áskildi Guðbrandur biskupi einkaleyfi á að veita aflausn fyrir stórsyndir en slík aðgreining á valdi presta og biskupa var óþekkt í fræðum Lúthers. Þá héldust nokkuð fleiri helgidagar í Hóla- biskupsdæmi í hans tíð en almennt gerðist í lúthersku kirkjunni um hans daga.21 Ofannefnd dæmi benda til markaðrar stefnu en ekki tækifærismennsku eða tilviljunar. Ekki er þó víst að meðvituð og sjálfri sér samkvæm fom- menntastefna eða húmanismi skýri allar sjálfstæðar ákvarðanir Guðbrands á biskupsstóli. Allt eins getur verið að landshættir, bág staða íslensku klerkastéttarinnar og almennt úrræðaleysi hafi valdið hér miklu. Það breyt- ir hins vegar ekki megin niðurstöðunni um stefnu Guðbrands á biskupsstóli. Arfleifðin frá Guðbrandi Þorlákssyni. Þegar rætt skal um arfleifðina frá Guðbrandi Þorlákssyni er ómögulegt ann- að en að staldra fyrst við hina miklu bókaútgáfu hans sem var að sönnu með ólíkindum hvort sem miðað er við aðstæður eða ekki en alls gaf hann út um 100 rit og eru eintök af 79 þeirra vaðveitt.22 Þar af eru fjórar bækur þekktast- ar: Sálmabókin (1589), Graduale eða Grallarinn (1594), Vísnabókin (1612) en þó fyrst og fremst sjálf Biblían sem kom út ótrúlega snemma á ferlinum eða 1584. Um hana hafa þessi orð verið látin falla: „Útgáfa Biblíunnar 1584 er ekki einungis stórkostlegur viðburður í bókaútgáfu íslendinga heldur 21 Hjalti Hugason 1990:96-118. 22 Einar Sigurbjömsson o.a. 2000: xi. 17
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140

x

Ritröð Guðfræðistofnunar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Ritröð Guðfræðistofnunar
https://timarit.is/publication/1152

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.