Hugur - 01.06.2010, Blaðsíða 215

Hugur - 01.06.2010, Blaðsíða 215
Ritdómar 213 á íslenskar bókmenntir á miðöldum sem hluta af hinum norsku, að minnsta kosti að því leyti sem Norðmenn gerðu hin- um íslensku skáldum kleift að yrkja og skrifa. Afstaða Gunnars er sérstaklega sann- færandi þegar hann bendir á að í fornöld og á miðöldum, allt frá landnámi Islands og síðar, þá vísi orðið „Norðmaður“ ekki einungis til þess fólks sem bjó í Noregi heldur einnig til þeirra sem fluttust frá Noregi og settust að á Bretlandseyj- um, Færeyjum, Grænlandi og íslandi. íslendingar kenndu sig þannig við sitt heimahérað frekar en að vísa til sín sem íslendings - þ.e. sem hluta af einhverri tiltekinni þjóð. Island til forna var ekki íslenskt menningarsamfélag heldur hluti af norrænni menningu sem ekki er hægt að aðskilja með eins þröngum hætti og almennt er gert. Gunnar bendir einnig á að latnesk menning hafi jafnvel verið orsök þeirrar kveðskapar- og bókmenntahefðar sem leit dagsins ljós upp úr fyrri siðaskiptum. Latínan var lengi vel það tungumál sem menntaðir Islendingar nýtm til sam- skipta við aðrar þjóðir en hún var einn- ig bókmenntamál í kristnum löndum og er ef til vill nauðsynleg þeirri þróun bókmenntaformsins sem átti sér stað á íslandi. A sama hátt má heldur ekki líta framhjá áhrifum dönskunnar á íslenska bókmenntasögu. Gunnar áréttar að rit- höfundar eins og Jóhann Sigurjónsson og Gunnar Gunnarsson skrifuðu á dönsku (og jafnvel með danska borgara í huga sem sinn lesendahóp!) en þó lítum við á verk þeirra sem hluta af okkar bók- menntaarfi. I framhaldi af þessu varpar Gunnar fram þessari áleitnu spurningu: „Hefðu þeir getað skrifað þessi verk á Is- landi?“ Slíkar hugleiðingar hljóta að gefa okkur tilefni til að efast um að landamæri bókmennta og menningar séu eins slfyr og afmörkuð og viðteknar hugmyndir vilja vera láta. Gunnar gagnrýnir einnig hugmyndina um sögulega þróunarhyggju — að venjur og hefðir ákveðins samfélags varðveit- ist og skapi vettvang þar sem tungumál og menning endurnýjast. Hvert menn- ingarsamfélag er sérstætt og hefur sín eigin viðmið og gildi. Þetta útilokar hugmyndina um að til séu algild viðmið sem allir einstaklingar eiga sameiginleg. Hver menningarheimur fyrir sig þróast hægt og samfefit í gegnum tímann út frá sínum eigin sérstöku upptökum. Það er bæði takmarkandi og viOandi að líta á tfitekna menningu með þessum hætti. Menningarsagan er ekki, í orðum Gunn- ars, „innri samfella í mynd þróunar og þroska“ heldur markast hún af rofi og innleiðingu nýrra hugmynda sem eiga upptök sín í ólíkum menningarsamfélög- um. Við verðum því að vera opin fyrir þeirri hugmynd að ytri áhrif hafi haft og hafi enn mun meiri áhrif á menningu okkar en við höfum vfljað viðurkenna. I viðauka bókarinnar tekur Gunnar fram að við verðum að forðast aðferða- fræðina sem hann gagnrýnir í þessari bók ef við vfljum í raun forðast algengan en misvísandi skflning á menningar- og bókmenntasögu Islands. Það er afar vfll- andi að gefa sér að þessi hugmyndasaga sé séríslensk, það þarf frekar að skoða hana í víðara menningarsamhengi og hafna þeirri hugmynd að samfélagið þróist út frá sjálfstæðum gfldum og for- sendum. Þessi afstaða er bæði skýr og sannfærandi. Eg hafði einstaklega gam- an af því að lesa bókina og fannst hún áhugaverð. Það ætti heldur ekki að fara fram hjá neinum að hún á augljóst erindi við íslenskt samfélag dagsins í dag, þar sem íslendingar ættu að stunda annars konar sjálfskoðun en þá sem höfð hef- ur verið í heiðri hingað tfl og leitt hefur tfl stærilætis og hroka gagnvart öðrum þjóðum. Nanna Teitsdóttir
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.