Tímarit Máls og menningar - 01.06.1996, Blaðsíða 131

Þó eru langflest ljóðin persónuleg; sá
sem talar er í fyrstu persónu, oftast ein-
tölu („Ég bað að mér yrði gefið“, 7) og
stöku sinnum fleirtölu („Draumkvenna
okkar / skynjum við ekki skil“, 8). Þegar
talað er til annarrar persónu án þess að
fyrsta persóna komi fyrir („Þú skilur
ekki ætíð / hvernig til þín er talað“, 9) er
það oftast sama persóna og fyrsta per-
sónan. Og þegar engin persóna kemur
fram er það oft til merkis um að nú sé
ljóðið alveg sérstaklega persónulegt
(eins og til dæmis „Söguljóð", 48).
En innbyggður hlustandi þessara
Ijóða er ekki hver sem er. Persóna þeirra
er fremur að lýsa því fyrir sjálffi sér en
öðrum hvað hún er vansæl frammi fyrir
vanda sínum í fortíð og nútíð. „Þegar ég
yrki er ég kyrfilega einn með mínum
sefa, einn í huganum,“ segir Þorsteinn í
viðtali við Matthías Viðar Sæmundsson
(Stríð ogsöngur 1985,195). Vegna þessa
nána sambands mælanda og hlustanda
eru óviðkomandi fólki ekki gefnar nein-
ar upplýsingar um hvað eða hverja átt er
við í ljóðunum, og sá sem leitar hér að
ævisögulegum þáttum gerir það á eigin
ábyrgð. En vandinn sem lýst er svo ein-
læglega í þeim er vandi okkar allra — að
vera maður, reyna að lifa í sátt við um-
hverfi sitt, gera eins og fýrir hann er lagt,
berjast við að hemja tvístrað eðli sitt,
halda örvæntingunni ffá, halda sam-
bandinu við heiminn þó að það sé
kannski löngu slitið, láta fortíðina ekki
tortíma sér en rækja þó skyldur við
minningar sem ekki mega gleymast. Að
því leyti talar hann við okkur öll, og spyr
í hverju ljóði spurninganna sem við
spyrjum okkur kannski of sjaldan: Hver
er ég, til hvers er ég hér, hvað hef ég gert
við líf mitt? Þessar tilvistarspurningar
hafa leitað fast á Þorstein í síðustu bók-
um hans, en formið sem þær taka á sig
verður æ agaðra og ólíkt öllum öðrum
íslenskum skáldskap. Það þarf ekki að
lýsa því eft ir öll dæmin hér á undan hvað
þetta eru heillandi kvæði.
Von bókarinnar felst í þeim örfáu
ljóðum þar sem tvær persónur eigast
við. Ég og þú, við tvö, „í skollaleik hör-
unds og hugar,“ eins og segir í ljóðinu
„Tvö“ (47),
við, sér eða saman
hér, í þessu rómaða núi,
aðskilin brot
hinnar óðu veru
eða samlynd saga, dregin af dreif í eitt.
„Ég hef alltaf undrast hvað menn fleipra
mikið um ástamál,“ segir Þorsteinn í
áðurnefndu viðtali (190); og sannarlega
gerir hann það ekki heldur hér. En hann
gefur í skyn í þessum ljóðum að ástin
geymi vonina um eilíft líf mannsins, —
og aftur erum við minnt á Pétur Gaut:
þótt maðurinn sé tvístraður geymir ást-
in heila mynd hans. Þess vegna leitar
hann alltaf affur þangað, eins og segir í
ljóðinu „Sambönd“ (45): „yfir síkvik
landamæri / þumlungaskrefin til þín / á
jafnvel ég / enn margt ósótt.“
Silja Aðalsteinsdóttir
Flogið á fjöðrum gráglettninnar
Sigfús Bjartmarsson: Speglabúð í bænum,
útg. Bjartur 1995 (102 bls.)
Speglabúð í bœnum eftir Sigfús Bjart-
marsson er safnrit afls konar textaforma.
Bókin skiptist í sex hluta þar sem er að
finna örsögur, minnisgreinar, aforisma
og hið sérstaka hugarflæði sem einkenn-
ir orðið skáldskap Sigfúsar. Speglabúðin
er töluvert frábrugðin síðustu bók Sig-
fúsar, Zombíljóðunutn, vegna kafla upp-
brotanna og lítilla tengsla þeirra á milli
og eins er höfundur meira leitandi um
form og efni.
TMM 1996:2
129