Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.2018, Qupperneq 139

Tímarit Máls og menningar - 01.09.2018, Qupperneq 139
U m s a g n i r u m b æ k u r TMM 2018 · 3 139 stóðu vegleg blokkarlengja og vísir að stórum einbýlishúsum með útsýni yfir hverfið og fjörðinn. Í dag eru þarna rústir einar sem náttúran keppist við að ná aftur í faðm sinn. Stundum hvíslar fullorðna fólkið sín á milli um það sem á að hafa gerst þar – yfirnáttúrulegir atburðir segja sumir, hryðjuverk segja aðrir – en enginn veit það með vissu. Að minnsta kosti ekki krakkarnir. Krakkarnir í hverfinu vita semsagt lítið um þá sögu því þeir fullorðnu vilja sem minnst um þetta tala og banna krökkunum að vera þar. Þrátt fyrir að vera úthverfi borgar virðast Rökkur- hæðir vera nokkuð einangraður staður með sína sérstöku siði og menningu, sem meðal annars felst í frekar myrkum staðarnöfnum: Óttulundur er til dæmis götunafn. Enda segir í fyrrnefndum inngangi : „Það er ýmislegt á seyði í Rökkurhæðum. Sumt harla ótrúlegt. Sumt heldur óhugnanlegt. Sumt hræði- legt …“ Heimasköpun af þessu tagi er þekkt innan hrollvekjunnar þar sem höfundar skapa ógnvænlegum atburðum sínum viðeigandi umgjörð. Þekktasta dæmið er líklega Arkham borg sem bandaríski höfundurinn H. P. Lovecraft skrifaði um á sínum tíma (fyrri hluta tuttugustu aldar), en þar er margt óhreint á kreiki. Lovecraft var sjálfur undir miklum áhrifum frá síð-gotneska skáldinu Edgar Allan Poe, en saman lögðu þessir tveir höfundar grunninn að nútímahrollvekj- unni, eins og þau Stephen King og Anne Rice eru þekktustu dæmin um. Þó áhrifa Poe gæti víða er það Lovecraft sem hefur verið meira áberandi á síðari árum, en hann er þekktur fyrir að fjalla um hugmyndina um aðrar víddir eða hliðarheima og óvættir sem búa þar. Þessar óvættir eru af ýmsum toga, fyrst og fremst geimverskar, en hafa hinsveg- ar aðlagast jarðlífi nokkuð vel og bland- ast bæði mönnum og dýrum, og að sjálf- sögðu : heimatilbúnum forynjum. Hér gefst ekki tækifæri til að fara nánar út í f lókna heimasköpun Lovecrafts, eins gaman og það nú væri, en í staðinn er ástæða til að nefna að óvættir hans eru iðulega iðandi, óskilgreinarlegar og jafn- vel óskiljanlegar. Þetta kemur ekki síst til af þeirri hugmyndafræði Lovecraft að forðast að lýsa skrímslum sínum nákvæmlega og nota frekar (að hætti Poe) þá aðferð að gefa eitthvað í skyn, ýja að; allt til að skapa þá tilfinningu að lesandinn sjái eitthvað skjótast framhjá rétt utan sjónsviðsins, en nái aldrei að fá fullmótaða mynd af fyrirbærinu. Þeir sem það gera missa vitið – þar kemur óskiljanleikinn inn. Nú skal ekki sagt hvort Birgitta og Marta hafa lagst í verk Lovecrafts, enda skiptir það engu máli, heimsmynd hans er löngu orðin viðtekinn hluti af hroll- vekjulandslaginu og það er þangað sem þær sækja efnivið í þessa vel heppnuðu og stórskemmtilegu seríu. Þrátt fyrir þessi ‚erlendu‘ áhrif eru sögurnar allar vandlega staðsettar í íslenskum nútímaveruleika, fyrsta bókin er til dæmis tilbrigði við söguna af Gili- trutt og bæði Óttulundur og Vökumað- urinn eru draugasögur að alíslenskum hætti. Þessi þekktu þjóðsagnastef eru svo tengd nútímanum á snjallan hátt, þar sem bæði áhugamál unglinga eins og parkour íþrótt, tækni (ný fartölva) koma við sögu. Ekki má gleyma róman- tíkinni og skólastarfinu, en hvorttveggja er stór hluti tilveru þessa aldurshóps. Samhliða þessu er gefin innsýn í ólík heimili og aðstæður krakkanna, sum eru hluti af ‚fullkomnum‘ kjarnafjöl- skyldum, önnur þurfa að takast á við ýmiskonar erfiðleika heimavið. Þannig myndast breið samfélagsmynd. Að auki vísa höfundarnir á ýmsan hátt til ungl- TMM_3_2018.indd 139 23.8.2018 14:19
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.