Tímarit Máls og menningar - 01.06.1996, Page 98

er tekinn, fötin rifm af honum, öll mótspyrna tilgangslaus og honum stillt
nöktum uppá pappakassastæðu. Á sýningartjaldinu blikkar „Tilviljun, Til-
viljun“ meðan þeir samfestingsklæddu ryðjast aftur inn í skarann í leit að
næsta fórnarlambi, tökumaðurinn fylgir þeim eftir eins og skuggi og allan
tíman hefur maður á tilfinningunni að maður sjálfur geti orðið fyrir barðinu
á þessu gengi og verið berháttaður, áður en manni er stillt eins og illa gerðum,
eða alltént illa vöxnum, hlut uppá kassastæðu. En þegar þessi leikur hefur
verið endurtekinn 7-8 sinnum, skilur maður að tilviljunin er engin tilviljun og
að sýningin er þegar hafin með leikurum sem eru eins og þeir komu úr
móðurkviði, naktir. Þeir rífa hvít tjöldin af speglaveggjunum og maður veit af
sjálfum sér einhversstaðar í þessari þvögu sem mótar fýrir aftan við leikarana.
Upphafið, vagga mannkyns og þá þegar birtist foringi. Hann er með kylfu
sem hann notar til að berja mennina og nauðga konunum og þvingar fólkið
með því móti og gífuryrðum um mátt sinn og megin til hlýðni við sig. Valdið
í sinni upprunalegustu mynd. En fólkið lærir ekki aðeins að hlýða honum,
heldur líka að verjast með aðstoð pappakassanna sem er þvælt fram og aftur
um áhorfendaskarann meðan á sýningunni stendur, til að byggja upp tákn-
rænar senur fýrir mismunandi þróunarstig mannkyns. Og þó, þetta orð
þróun á frekar illa við, enda felur það í sér þá sannfæringu að mannskepnan
sé þrátt fyrir allt á réttri leið að einhverju háleitu og göfugu markmiði,
skoðun sem mér er mjög til efs að meðlimir La Fura dels Baus myndu skrifa
undir. Fólkið byggir sér einfalt virki til varnar, virki sem ver það að vísu en
einangrar líka frá umheiminum og meðal þess rís upp nýr foringi. í stríðinu
sem óhjákvæmilega fylgir, hrynur virkið, fólkið deyr eða flýr og úr rústum hins
gamla kerfis og pappakassakraðaksins, hefst næsta stig í „þróunarsögu“ mann-
kyns. Allan tíman fylgist tökumaðurinn með í beinni útsendingu, en inní þær
myndir sem hann tekur, er blandað myndum sem rninna mann á eitthvað sem
maður hefur margoft séð, frá stríðshrjáðum héruðum og ýmsu öðru. Rokktón-
list, ofbeldi, blóð, nauðganir í beinni útsendingu, nærmyndir, töff!
Þannig gengur kvöldið fyrir sig, annarsvegar með tæknilega mjög flókinni
sýningu, en um leið mjög einfaldri þar sem pappakassarnir eru ásamt
leikurunum í aðalhlutverkum. Þjóðfélagið verður sífellt flóknara og sér-
hæfðara. Trúarbrögðin koma til sögunnar, vísindamaðurinn, verkfræðing-
urinn, vélarnar osfrv. osfrv. Þær byggingar sem pappakassarnir eru notaðir
til að byggja með og leikið er á og í kringum, nálgast nútímann meir og meir.
Babelsturn, píramídi, múr sem skiptir áhorfendarýminu í tvennt svo nokkuð
sé nefnt. En valdið er alltaf samt við sig, lærir aðeins að dylja sig betur og
taka í sína þjónustu það sem hentar úr trúarbrögðum, vísindum og tækni til
að hafa betri stjórn á fólkinu. Lífið er hringrás baráttu, sköpunar og dauða
og það speglast í mannlegu samfélagi, nema hvað sú þekking og sú tækni
96
TMM 1996:2