Tímarit Máls og menningar - 01.06.1996, Page 128

rænt; haglega bundið saman með vand-
lega völdum stuðlum, og í því syngur í
fallegri hrynjandi óvænt gleði sem fær
tár til að spretta úr augum lesanda. En
snúið ljóð að túlka eins og sjá má:
Margt sem þér fannst
í meira lagi heimaríkt
framseldir þú í hendur
faríseum og aeðstu prestum —
en það glóði við glugg þinn að morgni!
Það bregður áfram
draumkenndu ljósi yfir dag þinn!
Því rignir í koll þér öll kvöld!
Það talar í trjánum!
Og skefur um síðir í skafl yfir þitt
hinzta var.
Við hvað er átt? Hvað er þetta „margt“
sem framselt var eins og Jesús en heldur
áfram að skína eins og sólin, flæða eins
og rigningin, tala í trjánum eins og vind-
urinn og skefur að lokum í skafl á gröf
mannsins? Skyldu sækja á þann sem tal-
ar vangaveltur um trú? Finnst honum
hann hafa afneitað Jesú í eigin lífi? Þó að
greina megi í öðrum ljóðum bókarinnar
leit að tengslum við hulin öfl bendir
ekkert annað ljóð til að þessi sldlningur
sé einhlítur.
En Jesús er ekki bara trúartákn, hann
var hugsjónamaður, boðberi réttlætis,
og ef til vill er það krafan um að fylgja
boðskap hans og hugsjónum sem skáld-
ið vill bægja frá sér en lætur hann ekki í
friði.
Jesús var líka boðberi kærleikans, og
kannski er það ástin sem er svona
heimarík í lífi skálds; eða lífið? Ég er
sannleikurinn og lífið, sagði Jesús, og ef
til vill er Þorsteinn að tala um veruleik-
ann í öllum sínum ágenga margbreyti-
leika, sem ekkert þýðir að kæra fyrir
æðstu fulltrúum þjóðlífs og menningar,
hann sleppir ekki af okkur taldnu.
Hvað sem það er þá talar það í trján-
um, og tré eru ein frummynd í fjöl-
skrúðugu myndmáli þessarar bókar. En
þau eru ekki einrætt tákn heldur notar
Þorsteinn þau persónulega og í ólíkri
merkingu, eins og hæfir svo limafögru
og djúprættu fyrirbæri. Strax í fyrsta
ljóðinu erum við stödd úti í skógi, við
„Skógaraltarið“ (7). Þar næðir ungan
náttfara „undir ofúr véfféttarlegu / tré
allra tíða“. Þetta er glæsilegt, goðsögu-
legt tré, askur Yggdrasils, heimstré og
lífstré, en líka kennt við Óðin, guð skáld-
skapar. Mér varð hugsað til ungs sveins
í fyrsta ljóði fyrstu ljóðabókar Þorsteins,
í svörtum kufli, sem les þrjú tár af laufi
þegar gandur úr hvítum skógum er flog-
inn hjá. Bæði ljóðin sýna köllun skáld-
skaparins og viðhorf til hans, en það er
munur á. Þar hirðir sveinninn ekki hót
um hróp annarra að baki sér, öllu er
hann tilbúinn að fórna og á engan þarf
hann að hlusta. En náttfari nýja ljóðsins
er feiminn, biður af undirgefni um að
ljóð hans nái sambandi við aðrar mann-
eskjur og er næmur fyrir „ys ffá gest-
um“; setningum þeirra virðist „saman
skipað af guðum“. Ástríða ungs skálds
hefúr breyst í hógværð hins miðaldra
manns ffammi fyrir skáldskapnum.
„Tré vaxa / út frá sjálfum sér“ segir í
ljóðinu „Tré“ (13):
Enginn tyllir á þau
utanaðkomandi greinum
eða límir á þau
laufblöðin.
Tré eru sönn, og það á skáldskapurinn
að vera líka. Koma að innan. Tré eru líka
pappír, og skáldið hefúr áhyggjur af því
að eldd sé allt nógu markvisst sem skrif-
að sé á hann: hugsast getur „að nótt eina
/ þyki nóg komið / af skrumi skóga.“ I
„Búsýslu“ (14) er gefið í skyn að ekki séu
ljóðin úr föstu efni og endingargóðu nú
til dags. Þar erum við nýtin og skerum
skugga trjánna í svarta leppa og lengjur
handa gestum. „Einn, svo öruggt sé, /
126
TMM 1996:2