Tímarit Máls og menningar - 01.06.1996, Síða 129

rekur inn nefið.“ (Það er væntanlega
kaupandi!)
Enn er tré skáldskaparins í lokaljóði
bókarinnar, „Síðasta tréð í garðinum"
(60). Á morgun verður þetta síðasta tré
höggvið. Ef það er askurinn úr upp-
hafsljóðinu þá er Þorsteinn að boða
heimsendi. En það er þá einungis endir
þeirrar veraldar sem hann þekkir, því
tréð glatast væntanlega ekki heldur hlýt-
ur einhvers konar framhaldslíf; „/. . ./
maður hefur ráðgert / að komast yfir /
ofurlítinn teinung“, láta hann skjóta rót-
um við höfðalagið í draumakytrunni
heima og færa hann seinna út í garð,
alþjóð til yndis
— svo ffemi að gleymt sé að fullu
að í fyrndinni stóð þar
ekki ósvipað tré ...
Tré er líka líf, aldur. Tréð í „Októ-
bermorgni“ (54) hefur hingað til „staðið
/ hróðugt, sjálfu sér nægt, / eitt og
álengdar," en í nótt hefur það nálgast:
þjakað snjóþunga
teygir það og hneigir
tröllaukna, föla hönd
að glugganum
glugganum mínum
sem fram til þessa hefur haldizt þíður.
Árin beygja tréð, eins og manninn; það
er að verða gamalt. Tröllaukna hönd
þess hlýtur dauðinn að eiga.
Minningasafnari
Það talar í trjánum er játningabók
manns sem á bágt með að komast í takt
við tíma sinn. Nútíminn gerir þá kröfu
til síns fólks að það leiti út, drekki í sig
áhrif héðan og þaðan, leyfi öðrum að
móta ímynd sína og gangist svo við
henni (og upp í henni). Gallinn við
þursana í höll Dofrans í Pétri Gaut var
hvað þeir voru forstokkaðir í eigin heimi
og lokuðu á allt annað. Þeir voru sjálfum
sér nægir, eins og þar stendur, og það var
ekki til fyrirmyndar að dómi Ibsens.
Maðurinn átti að hans áliti að vera op-
inn fýrir öllu umhverfi sínu — en þó
vissulega heill og sjálfum sér líkur.
f ljóðinu „Tilbrigði við Pétur Gaut“
(9) er hið „skrýtna skáld“ ávarpað, mað-
ur sem dregur líkingar um líf sitt „af
vættum og vábeiðum", er svo íhaldsam-
ur og forn að hann dylur boðskap sinn
bak við vísanir í gamalt þjóðsagnaefni
núna, á öld
hinna opnu, ljósu staðhæfinga
sem berast skulu beint!
Það er engin furða þótt fólk sjái í honum
mynd bergþursins; og í Ijóðinu játast
hann undir þessa ímynd; lærir „að vera
/ sá sem þeim sýnist þú vera . . .“ En
þverstæðan er að það er hann ekki í raun
og veru heldur af því að aðrir segja að
hann sé það. Hann ermaður sem nauð-
ugur leikur hlutverk bergþurs.
Annar kafli bókarinnar heitir
„Strokudrengir" og geymir sex tölusett
ljóð sem öll heita „Strokudrengur". Þetta
er átakanlegur bálkur um mann sem lifir
aðeins hálfu lífi:
Einhversstaðar er hin helftin.
Tröllum gefin og týnd.
Hann hefur strokið, en frá hverju?
Ábyrgð? Ást? Hann vill ekki trúa því að
sú helft sem hann skildi eftir sé týnd.
„Nei! Gleymd, fryst, geymd / ung er mér
sagt hún sofi.“ (21) Eins og Þyrnirós á
hún að bíða þess að hann komi og kyssi
í hana líf. En getur þessi prins gáð að
tímanum? Veit hann hvenær árin hundrað
eru liðin? Hann, sem er „slitinn / úr
tengslum við hvaða / tíma og herbergi
sem vera skal“ (27). Núna, þegar „nær
TMM 1996:2
127
L