Andvari - 01.01.1976, Page 123

ANDVARI
ISLAND! JA ÞVÍ EKKI ÞAÐ?
121
„Blessaður farðu til íslands." „íslands?" hváði hann undrandi, en sagði síðan
eftir nokkra þögn: „Til Islands, ja því ekki það?“ „Eg get svarið það,“ sagði
frú Karin, að það hafði aldrei hvarflað að mér eða okkur að fara til íslands,
ég nefndi þetta land hara til að nefna eitdivað, sem mér fannst órafjarlægt
og fjarstæðukennt, en mánuði síðar vorum við komin þangað."
Þau hjónin fóru til íslands í júlímánuði 1936 og dvöldust fyrst um sinn
í Reykjavík, en snemma í september settust þau að á Akureyri og bjuggu þar
fram í febrúar. Af því, sem Strindberg sagði mér af dvöl þeirra þar nyrðra,
man ég það, að hann bjó hjá Karli Nikulássyni, fyrirmannlegum manni,
hvítum á hár og skegg. Það þótti þeim Strindbergshjónum ljóður á ráði þessa
sómamanns, sem þá var ræðismaður Frakka á Akureyri, að hann virtist nokkuð
hlynntur Flitler og boðskap hans, og var svo um nokkra fleiri af þeim Akur-
eyringum, sern þau hjón hittu, og áttu þau ekki von á slíku í landi, sem rómað
var sem vagga lýðræðis. Með hlýhug minntist Axel Strindberg sérstaklega
Erlings Friðjónssonar, kaupfélagsstjóra Kaupfélags verkamanna, sem þá var
ábyrgðarmaður Alþýðumannsins, vikublaðs alþýðuflokksmanna norður þar, en
Strindberg mun á þessurn árum hafa talið sig til vinstri arms sænskra sósíal-
demókrata. En yfirleitt líkaði þeim hjónum vel dvölin á Akureyri, og þau báru
mikinn hlýhug til Islands og Islendinga. Á Akureyri fann Axel Strindberg
þann vinnufrið, sem hann hafði þráð. Þar komust taugar hans í lag. Hann
heimti þar aftur vinnugleði sína, og þar lauk hann bókinni stóru um stórveldis-
tíma Svía.
Árið 1944 kom út hjá bókaútgáfunni Esju amerísk skáldsaga, Liljur
vallarins, saga frá Tahíti. Þýðandi var Karl ísfeld. Á frummálinu heitir þessi
bók No more gas, og er hún eftir þá félaga Charles Nordhoff og James Norman
Hall. Kvikmynd, The Tuttles of Tahiti, Tuttle fjölskyldan á Tahiti, byggð á
sömu skáldsögu, var gerð 1942, með Charles Laughton í aðalhlutverkinu. Hún
hefur verið sýnd í íslenzka sjónvarpinu. Frægari rniklu en þessi kvikmynd, enda
ólíku meira til hennar kostað, er Mutiny on the Bounty — Uppreisnin á Bounty,
frá árinu 1962, gerð eftir samnefndri bók Nordhoffs og Halls, sem byggð er
á sannsögulegum atburðum. Sú hók kom út 1932 og varð metsölubók og þýdd
á mörg tungumál. Kvikmyndin stendur bókinni að baki, dæmigerð Hollywood
framleiðsla, með frægum aðalleikurum, Marlon Brando og Trevor Howard, í
aðalhlutverkunum. Áður, árið 1935, 'hafði verið gerð kvikmynd um sama efni
með Charles Laughton og Clark Gable í aðalhlutverkunum.