Búnaðarrit - 01.01.1994, Blaðsíða 232

leystu í heitu vatni skyldi gefa kindaflokk þeim sem pestin hefur heimsótt
svo sem svari fimm sex lóðum handa hverri kind. Er ráð að gefa lyfið
þrisvar sinnum með tveggja til þriggja daga millibili.
Til inngjafar var ráðlagt að nota sívalt sauðahorn, saga af því stilkinn,
stinga því svo upp í kindina og hella þar í gegnum sem trekt væri. Glauber-
salt hleypir á kindina og þynnir blóðið, var talið.
Einnig var ráðlagt að nota Karbólusýru. Leysa átti eitt lóð af karbólsýru
upp í potti af vatni. Af þessu átti að gefa hverri kind eina matskeið á viku
meðan pestartíminn var sem verstur.
Hrátjara mun nokkuð hafa verið notuð bæði til lækninga og sem varnar-
lyf. Hrært var saman tveim spónum af hrátjöru og tveim spónum af smá-
muldu matarsalti og kindinni gefið þetta ásamt vænum sopa af nýmjólkur-
volgu vatni.
Blóðtaka var oft reynd, ýmist úr bláæð á hálsi, með því að stinga gat á
miðsnesið eða með því að skera í dindilinn neðanverðan. Talið var að ekki
dygði að láta blæða minna en mörk ef gagn ætti að vera að.
Ymis fleiri ráð voru viðhöfð sem of langt mál yrði að rekja.
Gamall Breiðfirðingur rifjar upp minningar um bráðapest fyrir síðustu
aldamót á þessa leið:
„Bráðapestin hjó feikna skörð í fjárstofna eyjabænda um þessar rnundir.
Féð byrjaði að drepast strax og það kom í eyjarnar á haustin þó að því
virtist líða ákaflega vel og það bráðfitnaði, og það var að tínast upp allan
veturinn fram undir sumarmál. Flatey var pestarbæli, en þó voru Svefn-
eyjar verri og í öllum eyjunum drapst meir og minna af þessu feita og
fallega fé. Það var hörmung að horfa upp á þetta og dauðans leiðindi að
gæta fjárins þegar á þessu gekk. Maður hafði ekki einu sinni næturfrið.
Fara varð einu sinni stundum tvisvar í húsin á hverri nóttu framan af
vetrinum til að skera það af sem veiktist, svo hægt væri að nýta það til
einhvers. Sjálfdautt bráðapestarfé var óætt þó sumstaðar væri það étið.
Engin ráð þekktust við pestinni. Menn voru að reyna að hella í féð
steinolíu og sumir voru að öngla saman skarfakáli og píra í það, en ég
held að Iítið gagn hafi verið í þessu. Það drapst allt sem drepist gat.“
Á vesturströnd Noregs var bráðapest vel þekkt í sumum héruðum svipað
og hér á landi. Þar var hún líkt og hér talin af svipuðum toga og miltisbruni
allt þangað til að menn fóru að getað kannað nánar þá sýkla sem sjúkdóm-
um þessum valda. Sá sem fyrst hóf rannsóknir á bráðapest í Noregi var Ivar
Nielsen dýralæknir (1855-1939). Hann var bæjardýralæknir í Bergen og
hafði því nokkra aðstöðu til sýklarannsókna og einnig veitti Stórþingið
honum styrk til þeirra og þó sérstaklega til bráðapestarrannsókna.
226