Skírnir - 01.04.2000, Síða 34

28
ÁRMANN JAKOBSSON
SKÍRNIR
sem heilt er; en þó ætla ek at leggja mesta stund á við þik“
(58-59).24
Njáll er ráðinn í að taka Gunnar fram yfir aðra. Húskarlavígin
snúast því um val Gunnars sem ekki er jafn viss í sinni sök. Þau
stigmagnast uns Gunnar velur að snúa baki við fjölskyldunni og
neita að krefja bóta fyrir Sigmund frænda sinn:
Gekk þá Gunnarr í braut. Hann lét ekki búa til vígsmálit ok engan hlut
at hafa. Hallgerðr minnti opt á ok sagði Sigmund vera óbœttan; Gunnarr
gaf ekki gaum at áeggjan hennar. (117-118)
Með þessu setur Gunnar Njál í sama öndvegi og hann hefur sjálf-
ur skipað hjá Njáli allan tímann. Sjálfur hafði hann verið tregari
til og gifst Hallgerði án þess að ráðgast við Njál. En með fórn
Gunnars eru þeir jafnir. Njáll vill ekki láta við svo búið sitja, ótt-
ast líklega um sæmd Gunnars og jafnvel höfnun samfélagsins.
Hann grípur færið þegar Gunnar sækir ráð að honum og vill fá
að bæta Sigmund. Þá segir Gunnar að hann sé bættur fyrir löngu
„en þó vil ek eigi drepa hendi við sóma mínum" (118). Hann
þiggur bæturnar.
Kröfur vináttu og samfélags rekast á. Gunnar og Njáll láta
undan samfélaginu. Þó að þeir eigi að heita sömu vinir eftir fer
Gunnar til nirfilsins Otkels þegar hann skortir mat og hey. Það er
ekki fyrr en Otkell hefur neitað honum um heyið að Njáll fer til
Gunnars með hey. Er þó hik á honum en Bergþóra tekur af skar-
ið. Hér virðist vinátta þeirra enn í uppnámi en þegar Njáll kemur
með heyið krefst hann þess að Gunnar leiti „aldri annarra en mín,
ef þú þarft npkkurs við“ (122). Gunnar svarar því til að gjafirnar
séu góðar „en meira þykki mér vert vinfengi þitt ok sona þinna“
(122). Gjöf Njáls er í ósamræmi við siði samfélagsins um endur-
gjald, það er ekki „komið að“ Njáli að gjalda. Þess vegna er hún
táknræn fyrir mikilvægi vináttunnar ofar fjármunum og um leið
viðurkenning á fórn Gunnars í húskarlavígunum.25 Vináttan hef-
24 Hér má minna á viðbrögð Friðreks biskups við brigslum um ergi; hann er haf-
inn yfir slíkt enda hlutskipti klerksins göfugra en hermannsins þó að hann
kunni að þykja kvenlegur (Kristnisaga, 11-12).
25 Skömmu eftir að Njáll hefur leyst málið sendir Hallgerður þræl að stela smjöri