Skírnir - 01.04.2000, Qupperneq 78

72
ATLI HARÐARSON
SKlRNIR
Slíkur fjöldi stórdrauma, válegra fyrirboða og kviðlinga á sér
enga hliðstæðu annars staðar í Sturlungu. Næstflestar eru vísurn-
ar eftir Sauðafellsför þegar ráðist var á heimili Sturlu. Þær undir-
strika hvílíkt fólskuverk Vatnsfirðingar unnu þar, en þær tengjast
ekki draumum.
Með Orlygsstaðabardaga er veldi Sturlu brotið á bak aftur og
í bili komið í veg fyrir að Island verði partur af veldi Noregskon-
ungs. Lýsingin á Sturlu sem kristinni hetju og draumar fyrir bar-
dagann undirstrika að hann var engin venjuleg senna, þar tókust á
gamla goðaveldið og nýr tími alþjóðlegs valds kónga og kirkju.
Afstaða sögumanns er augljós. Sturla gengur erinda guðs og fyrir
fall hans dreymir menn illa um allt land.
Forvitnilegt er að skoða frægt samtal þeirra feðga, Sighvats og
Sturlu, í ljósi þessa. Sighvatur gerir grín að valdabrölti Sturlu son-
ar síns og þykir fyndið að hann skuli ætla að gera aðra höfðingja
sér undirgefna:
„Margs þarf búið við frændi,“ segir Sighvatur. „Þá menn þyrftir þú og
sem hefðu veiðifarir og væru banghagir nokkuð, kynnu að gera að skip-
um og því öðru er búið þarf. Þessa menn sé eg gjörla. Þar eru þeir frænd-
ur þínir Staðar-Böðvar og Þorleifur í Görðurn."
Sturla lét sér þá fátt um finnast og lést þó ætla að þeir væru báðir vel
hagir.
„Svo er og frændi,“ segir Sighvatur, „þá menn þarftu er vel kunna
hrossa að geyma og hafa ætlan á hvað í hverja ferð skal hafa. Þessa menn
sé eg gjörla. Þar er Loftur biskupsson og Böðvar í Bæ.“
„Engi von er mér þess þá,“ segir Sturla, „að allir menn þjóni til mín
og er slíkt þarflausutal.“
„Nú er og fátt mannskipanar eftir það er þykir allmikil nauðsyn til
bera,“ sagði Sighvatur, „en þá menn þarftu er hafi aðdráttu og fari í
kaupstefnur og til skipa, skilvísa og skjóta í viðbragði og kunni vel fyrir
mönnum að sjá og til ferða að skipa. Þessa menn sé eg gjörla. Það er
Gissur Þorvaldsson og Kolbeinn ungi.“
Þá spratt Sturla upp og gekk út.58
Þetta er í fyrsta sinn í íslendingasögu sem ýjað er að þeirri hug-
mynd að einn höfðingi verði yfir öllum öðrum höfðingjum á Is-
58 Sama rit, 394.