Skírnir - 01.04.2000, Qupperneq 144

138 INGRID U. OLSSON OG ELSA G. VILMUNDARDÓTTIR SKÍRNIR
Páll Theódórsson sett fram meðalgildin 3830±15 og 3807±30 l4C
ár. Munurinn er því um 23 ár. Upphaflegu gildin eru gefin upp
með 50 ára fráviki í 16 tilfellum fyrir íslensku sýnin og í 5 tilfell-
um fyrir skosku sýnin. Frávikin eru enn meiri fyrir önnur sýni.
Engir aðrir en þeir sem hafa aðgang að upprunalegu tölunum geta
reiknað rétt meðalgildi. Þegar mörg sýni eru mæld í röð, getur
verið að sömu gildi hafi verið notuð fyrir bakgrunn og staðal og
þá eru niðurstöðurnar tölfræðilega ekki óháðar og þetta kann að
hafa valdið kerfisbundinni skekkju fyrir sýnasamstæðuna. Líklegt
er að talan 2%, sem Páll Theódórsson segir vera ósannaða, tengist
tilgátu hans um að landnám hafi hafist snemma á 8. öld. Tilgátan
virðist vera byggð á röngu úrtaki mæligilda frá tölfræðilegu sjón-
armiði, eða á greiningum á sýnum frá Abisko og Svalbarða, sem
voru mæld í Uppsölum þegar fyrir 1982 og sýna mikil frávik (52).
7. Niðurstöður C-14 mœlinga í Uppsölum á sýnum
frá mismunandi svæðum
í 4. kafla var farið nokkrum orðum um mælingar á geislavirkni
andrúmsloftsins yfir Abisko og Svalbarða. Hér verður sagt nánar
frá þeim mælingum og niðurstöður bornar saman við mælingar
frá fjarlægum heimshlutum.
Fyrstu þrír kvörðunarlistarnir (23; 24; 25) sýna greinilega að
hækkun umframgeislavirkninnar um u.þ.b. 100% árið 1963, kom
fram nokkru seinna yfir Svalbarða en yfir Abisko. Áþekk seink-
un kom fram árin 1962 og 1964. Ekki er hægt að nota mælingarn-
ar frá 1965 í þessu sambandi vegna þess að sýni mengaðist vegna
mistaka við úrvinnslu (53). Tímabilið þar á eftir og fram til 1968
er erfitt að mæla vegna hárra gilda á geislavirkninni á sumrin sam-
fara heildarlækkun um mörg prósent á ári.
2. mynd (26) sýnir greinilega lægri geislavirkni í flestum sýn-
unum frá Svalbarða heldur en kemur fram í sýnum frá Abisko á
tímabilinu 1978-1981. Jurtasýni frá Smara, austur af Uppsölum,
voru notuð til samanburðar við sýnin frá Abisko og sýndu þau
svipuð gildi. Geislavirkni sýnanna frá Kapp Linné á Svalbarða var
borin saman við jurtasýni frá Kung Karls Land með svipaða
virkni. Sýni, sem oft eru kölluð „Clean air“, frá Mið-Evrópu