Skírnir - 01.04.2000, Side 145

SKÍRNIR LANDNÁM ÍSLANDS OG C-14 ALDURSGREININGAR 139
sýndu minni geislavirkni en sýni frá norðurslóðum. Það gefur til
kynna kolsýrumengun af völdum kolanotkunar.
Á 1. mynd (26) eru mælingar frá áramótum 1984/1985 og
fram á árið 1987, sem sýna yfirleitt meiri geislavirkni yfir Abisko
en á Svalbarða. Lækkun umframvirkninnar var á báðum stöðun-
um u.þ.b. 3% á þremur árum, eða um 1% á ári. Áður eða
1978-1982 var lækkunin nánast 10% á fimm árum, eða u.þ.b. 2%
á ári. Nokkrar mælingar frá tímabilinu 1978-1987 sýna mikil frá-
vik bæði yfir Abisko og Svalbarða miðað við það sem almennt
var að finna á þessum tíma.
Nákvæmari mynd var dregin upp (27), einkum fyrir tímabilið
1984 og fram á fyrri hluta árs 1988, en niðurstöður frá 1980-1983
eru teknar með. Það sést að mæligildin frá Svalbarða eru aðeins
lægri en frá Abisko, einnig gildin frá 1988. Sú margfalda lækkun
sem nokkrir höfundar hafa viljað leggja áherslu á sýnir þó til-
hneigingu í þá átt að gildin frá Svalbarða 1988 ættu að vera hærri
en gildin frá Abisko. Hugmynd Ingrid U. Olsson um óreglulega
lækkun í þrepum, sem má lesa út úr frumgögnunum, sýnir aftur á
móti betri tölfræðilega samsvörun við upphafleg gildi og lítið eitt
hærri gildi fyrir Abisko en Svalbarða árið 1988. I línuritið vantar
ennþá nokkur gildi frá 1988. Þetta er þó ekki í fyrsta sinn sem
gildin frá Svalbarða eru næstum þau sömu eða hærri en gildi frá
Abisko. Óregluleg lækkun hélt áfram samkvæmt mælingum
Ingrid U. Olsson fram á sumar 1992 og samkvæmt mælingum
Göran Possnert næstu árin þar á eftir. Meiri og marktækari
geislavirkni greindist í Abisko en á Svalbarða á því tímabili. Enn
fleiri mælingar frá 1982 og 1989 voru kynntar í Glasgow 1994
(28). Um er að ræða mælingar á hreinum andrúmsloftssýnum.
Við það bætast mælingar á fjölda jurtasýna og kolsýru í andrúms-
lofti, m.a. frá Islandi, sem sum eru tekin fyrir í (2). Frekari niður-
stöður verða birtar síðar.
Þess má geta að samanburður við Cape Grim í Tasmaníu sýn-
ir að Abiskogildin árið 1993 voru nálægt eða aðeins hærri en
140%o (greinilega hærri en Cape Grim) en Svalbarðagildin virtust
hópast um 115%o. Sýni úr andrúmsloftinu gefa „augnabliks-
mynd“ af virkninni, en sýni úr jurtum gefa samsafnaða niður-
stöðu af virkni andrúmsloftsins á vaxtarskeiði jurtarinnar. Þær