Skírnir - 01.04.2000, Page 149

SKlRNIR LANDNÁM ÍSLANDS OG C-1 ■4 ALDURSGREININGAR 143
millibili sem óháðar hver annarri. Auk þess voru notaðir tveir
teljarar - einn fyrir sýni mæld á sjöunda og áttunda áratugnum og
annar fyrir seinustu sýnin á níunda og tíunda áratugnum. Það
væri mjög einkennilegt ef sama kerfisbundna skekkjan kæmi fyrir
í þessum mælingum í Uppsölum. Líklegt er að kerfisbundin
skekkja sé fyrir hendi, en hún ætti að vera mjög lítil með hliðsjón
af því að alltaf hefur verið fylgst mjög nákvæmlega með teljurun-
um, og m.a. stöðugleika þeirra. Auk þess ætti skekkjan að vera
með breytilegu formerki á því tímabili sem mælt var. Sennilegra
er að eigin aldur sýnanna og skammtímabreytingar í geislavirkni
andrúmsloftsins eigi meiri þátt í dreifðum niðurstöðum.
Lokaorð
Strax í upphafi sjötta áratugarins urðu menn þess áskynja að 14C
geislavirknin hefur verið breytileg í tímans rás. Þá fékkst staðfest-
ing á áhrifum iðnvæðingarinnar (Suess-áhrifin). Á miðjum sjötta
áratugnum lágu fyrir mælingar sem bentu til breytilegrar geisla-
virkni á umliðnum öldum og í lok þess áratugar voru slíkar
breytingar viðurkenndar og nefndar de Vries-áhrifin. Á nokkurn
veginn sama tíma fékkst staðfesting á áhrifum frá kjarnorkutil-
raununum og einnig komust menn að raun um að þau eru breyti-
leg og eru fyrst og fremst háð breiddargráðum. Á sjöunda ára-
tugnum komu fyrstu skýrslurnar um staðbundnar eða svæðis-
bundnar truflanir á virkninni vegna þynningar með óvirku
kolefni af eldvirkum uppruna, og stundum var hægt að greina
þær í vissri fjarlægð, mælt í km frá upprunastað. Á miðjum sjö-
unda áratugnum komu fram fyrstu vísbendingarnar um aðrar
hnattrænar breytingar sem áttu sér stað, jafnvel aftur í grárri
forneskju. Einstakar mælingar voru gerðar á þessum árum, en
urðu ekki algengar fyrr en um eða eftir miðjan níunda áratuginn.
Á sjötta áratugnum fóru nokkrar rannsóknarstofur að sam-
ræma niðurstöður sínar vegna C-13. Það er þess vegna ekkert
undrunarefni að fyrsta sýnið, K-940, sem var mælt til að aldurs-
greina landnámið, var birt án þessarar leiðréttingar. Árið 1970 var
samræming vegna C-13 langt frá því að vera algeng. Heita má að
öll sýni frá C-14 rannsóknarstofunum í Uppsölum hafi verið