Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.2014, Qupperneq 140

Tímarit Máls og menningar - 01.03.2014, Qupperneq 140
D ó m a r u m b æ k u r 140 TMM 2014 · 1 rithöfunda almennt.3 Við komum aftur að því hér á eftir. III Eins og fyrir stærðfræðilega nákvæmni byrjar Auður söguna með því að gefa upp tiltekin upphafsskilyrði – sem eru nauðsynleg þegar reikna á út hvað líklegt er að gerist í framhaldinu. Það er gaml- árskvöld. Klukkan er ellefu mínútur fyrir miðnætti og það fer fram „úrslita- orrusta milli gamla og nýja ársins“ (8). Hitastigið er mínus tíu gráður og snjór þekur jörð. Hjón standa úti á svölum. Eiginmaðurinn segir eiginkonunni að hann sé ástfanginn af samstarfsmanni sínum. Eiginmaðurinn og ástmaðurinn heita báðir Flóki og eru báðir sérfræð- ingar í óreiðukenningunni – sem fjallar einmitt um áhrif frávika í náttúrunni. Skýringin sem Flóki gefur á skyndi- legum viðsnúningnum er rökleg og vísar til sérgreinar hans: „Þú ert undantekn- ingin í lífi mínu“ segir hann (10) – hann hefur sem sagt að öðru leyti verið upp á karlhöndina. Konan, sem heitir María, á aftur á móti bágt með að skilja það sem er að gerast. Þetta eru sannkölluð tíma- mót, allt gamalt og gott virðist fuðra upp og framundan blasir við nýtt líf, alger- lega nýjar aðstæður, óvissa. Viðbrögð hennar virðast órökleg en þau fela í sér ákveðinn lykil að verkinu: „Hefur þetta eitthvað með það að gera að þið heitið sama nafninu? Flóki er ekki algengt nafn.“ (10). Hún telur nafnið vera það sem aðskilur þau Flóka eins og Júlía taldi ættarnafn Rómeós standa í vegi fyrir því að þau mættu eigast: „Hvað binzt við nafn? Það blóm sem nefnt er rós hefði jafn-ljúfan ilm með öðru nafni“ (þýð. Helgi Hálfdanarson). Svar Auðar Övu við spurningunni er annað en Júlíu. Ýmislegt geti nefnilega falist í nafni, ekki síst merkingin og jafnvel tilgangurinn sem við gefum hlutunum.4 IV Fremst í bók Auðar Övu er vitnað í Hin hýru vísindi eftir Friedrich Nietzsche: „Við viljum verða ljóðskáld okkar eigin lífs fyrst og fremst í hinum smæstu og hversdagslegustu atriðum.“ Meginfram- lag Nietzsches til vestrænnar fagurfræði fólst í því að hann gerði engan greinar- mun á raunveruleika og skynjun manns- ins. Heimurinn er þannig huglægur, hann er það sem við hugsum. Og listin er þar með ekki aðeins lýsing á því hvernig maðurinn skynjar yfirborð hlut- anna; með listinni mótar maðurinn sjálfan heiminn.5 Í Undantekningunni birtist þessi hug- mynd í ýmsum myndum. Bókin fjallar um sögurnar sem við segjum um sjálf okkur og þann skilning sem við leggjum – eða leggjum ekki – í sögurnar sem aðrir segja. María stendur frammi fyrir því verkefni að móta nýjan heim á rúst- um þess gamla sem hrundi með sam- bandsslitunum við Flóka. Hún þarf að gerast ljóðskáld síns eigin lífs í „hinum smæstu og hversdagslegustu atriðum“. En það er ekki aðeins ný framtíð sem hún þarf að skapa heldur glímir hún einnig við að endurskapa fortíðina. Aftur og aftur rifjar hún upp liðna atburði og frá byrjun má ljóst vera að upplifun hennar stangast á við það hvernig aðrir sjá hlutina og reyna. Líf hennar virðist að stórum hluta hafa verið hennar eigin skáldskapur. Ekki hefur aðeins samkynhneigð Flóka farið alger- lega fram hjá henni heldur reynist sú fal- lega hugmynd sem hún hafði gert sér um hjónaband sitt nánast alger blekking. Hugmyndir hennar og hugtök virðast með öðrum orðum ekki passa við veru- leikann. Nietzsche sagði einmitt að hug- tök okkar bæru frekar vott um sköpun- argáfu en getu til þess að lýsa hlutunum í sjálfum sér.6 En María er einnig eins og persóna í
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.