Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.02.2009, Síða 94

Tímarit Máls og menningar - 01.02.2009, Síða 94
Vi l m u n d u r G y l fa s o n 94 TMM 2009 · 1 Í lok greinarinnar er talað um íslenska forustumenn, sem séu „eins geðlausir fyrir Íslands hönd og Gylfi Þ. Gíslason“. Gylfi hafði sagt í Þjóðminjasafnsræðunni: Það, sem er að gerast í kringum okkur er að stórveldi eflast, bandalög myndast, olnbogarúm hinna smáu minnkar, skilyrði þeirra til að tileinka sér hlutdeild í framförum skerðast, kæna smáríkis dregst aftur úr hafskipi stórveldis eða bandalags. Um þetta sagði Magnús Kjartansson í ritgerðinni Að vera Íslendingur: Eðlileg alþjóðleg samvinna fer stöðugt vaxandi, og hún er svarið við þeirri kenningu Gylfa Þ. Gíslasonar að straumur tímans neyði okkur til að yfirgefa bátkænuna Ísland og ganga um borð í hafskipið Efnahagsbandalag Evrópu. Þessi umræða hélt áfram árum saman, og sýndi menningarfólk henni sérstakan áhuga. Það var deilt um stóriðju, og góðir rithöfundar eins og Ingimar Erlendur Sigurðsson og Svava Jakobsdóttir skrifuðu íhaldssam- ar þjóðernisbækur, önnur hét Íslandsvísa, og hin hét Leigjandinn. Vond- ur misskilningur var að vísu að báðir rithöfundarnir héldu að þeir væru róttækir. Og nærri alltaf þegar fólk fékk því sem næst flogaköst af ætt- jarðarást var vísað til landráðaræðunnar sem Gylfi Þ. Gíslason hafði haldið á 100 ára afmæli Þjóðminjasafns Íslands. Meira að segja 15 árum síðar, eða á samkomu á Akureyri árið 1978, heldur Tryggvi Gíslason skólameistari erindi um landráðamann og viðlíka kóna sem haldið hafi ræðuna í Þjóðminjasafninu forðum og segir síðan: „Boðskapur ráð- herrans þá, og hugsjón margra nú, er fólgin í þessum orðum: Til þess að verja frelsi sitt verður þjóðin að láta sjálfstæði sitt“. Þegar þessi orð eru lesin, þá hvarflar í alvöru að manni, hvort skóla- menntun yfir höfuð að tala sé nokkurs virði. Sjálfstæðissagan, samskiptasagan við útlönd, miðlunarsagan, á sér auðvitað fleiri virðulega þætti en þá sem hér hefur verið drepið á. Einn slíkur þáttur er saga landhelgismálsins. Þar tókust jafnaðarlega á sjón- armið þeirra sem héldu fram annars vegar ítrustu þjóðrembu og hins vegar þeirra sem vildu semja til sigurs. Þessa sögu þekkir þjóðin vel og heill þeim sem sömdu til sigurs. Þessari samantekt er ekki ætlað að varpa rýrð á þá hvöt að mönnum þyki vænt um land sitt og þjóð. En engu að síður er það sennilega ein- kenni smáþjóðar sem bjó öldum saman við erlenda stjórn að ættjarðar- ástin hleypur með menn í gönur. Landráðabrigsl hafa verið ótrúlega algeng í opinberri umræðu á Íslandi. Það hlýtur að vera sárt, sárara en flest annað, að búa við að vera kallaður landráðamaður – enda hlýtur TMM_1_2009.indd 94 2/11/09 11:27:30 AM
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.