Vísir - 14.12.1960, Blaðsíða 44

Vísir - 14.12.1960, Blaðsíða 44
Frá vígslu mjs dómhúss Hæstaréttar árið 194-9. Forseti íslands Sveinn Björnsson heldur ræðu. Stjóri hans. Eftir hann gerSu margir góSir lagamenn þann staS frægan og létu þeir reynd- ar ekki sitja viS dómsstörfin ein, því alla tiS frá þvi er Alþingi var endurreist áriS 1845 og til ársins 1913 átti einhver landsyfirrétt- ar dómaranna sæti á Alþingi íslendinga, aS tveimur þingum undanskildum. VerSur eigi annaS séS, en aS þeir hafi veriS liStækir þar og gefur dr. Björn ÞórSarson þeim þann vitnisburS í riti sinu Landsyfirréttardómurinn, „aS engir menn meSal embættismannastéttar þessa lands, hafi átt jafn mikinn og merkan þátt í löggjöf landsins frá því Alþingi var endurreist og til ársins 1914, sem dómendur landsyfirréttarins". Nú eiga hinir æSstu dómarar landsins þess eigi kost aS sitja á alþingi. Var þaS ákvæSi sett í stjórnarskrána frá 1915 aS dómendur, sem ekki hefSu umboSsstörf meS höndum, skyldu eigi vera kjörgengir til alþingis. Kom þetta ákvæSi þá strax til framkvæmdar og hefur staSiS svo síSan. ÁkvæSi þetta mun sett til þess að tryggja þaS, aS dómendur i æðri dómum gætu litiS sem hlutlausustum augum á mál þau, er fyrir dóm koma, og hvort sem þetta ákvæði er nú nauðsynlegt vegna dómendanna sjálfra, þá mun þessi aSstaSa þeirra vera til þess fallin að auka traust málsaðilja á dóm- endum og réttdæmi þeirra. Fækkun dómenda. Það ákvæði hæstaréttarlaganna frá 1919, að dómendur skyldu vera fimm fékk ekki lengi að standa. Kröpp kjör hins unga ríkis leiddu til þess, að það þótti vænlegt til kjósenda- fylgis að geta borið fram á Alþingi tillögu um afnám einhvers embættis og eimir reyndar eftir af þessu enn, þótt forlögin hagi því hins- vegar svo, aS þessar klassísku sparnaSar- tillögur nái sjaldnast fram að ganga á Alþin«i, þrátt fyrir almennt fylgi þingmanna i orSi. En áriS 1924 varS þó annað uppi á teningnum, þvi að þá var samþykkt, aS fækka dómendum í þrjá. Kom sú ráSstöfun til framkvæmdar áriS 1926 viS andlát Halldórs Daníelssonar, en áður hafði Kristján dómstjóri Jónsson and- ast árið 1924. Þessi fækkun sætti þó miklum andmælum og töldu margir, að ótækt væri að fækka dómendum, einkum vegna þess, að dóm- stigin voru ekki nema tvö. Og hvort sem þaS er nú svo i raun og veru, aS fimm dómendur dæmi réttari dóma en þrir, þá fór svo. að þeir sem heldur vildu hafa fimm dómendur unnu á er fram liSu stundir, þótt eigi kæmist það i framkvæmd fyrr en a 25 ára afmæli dómsins árið 1945, en frá 1. mai þess árs hafa jafnan setið fimm dómendur i hverju máli, sem dæmt hefur verið. Eigi var fækkun dómenda eina breytingin, sem gerð var á hæstaréttarlögunum 1924. Svo var mælt í hæstaréttarlögunum, að konungur skyldi skipa forseta dómsins og gegndi sam- kvæmt þvi sami maður störfum dómsforseta meSan honum entist aldur til. Af einhverjum ástæðum bar þáverandi rikisstjórn fram þá breytingu á ákvæðunum um val forseta, að hann skyldi kosinn af dómendum til eins árs í senn hið skemmsta. Þessi breyting sætti aS Vonum töluverSum andmælum á Alþingi og mælti Jóhannes Jóhannesson þáverandi bæjar- fógeti í Reykjavík eindregið á móti afnámi fasts dómstjóraembættis og komst svo að orSi, er hann mælti fyrir tillögu þar að lútandi: „Oss flm. þykir það mundu rýra Hæsta- rétt jafnvel ennþá meira en dómendafækk- unin........ef dómstjórinn yrði aftekinn og skiptandi forsetar kæmu i stað hans. Dómstjóri Hæstaréttar er höfuð dómara- stéttar þessa lands, alveg á sama hátt eins og biskupinn er höfuð kennimannalýðsins, landlæknir höfuð læknanna og forsætisráS- herra höfuS framkvæmdavaldsins — og ég fyrir mitt leyti álit stöðu hans (forseta Hæstaréttar) eins virðulega og þýðingar mikla og stöSur hinna. Hver einasti upp- lýstur maSur i landinu veit nú, hver er dómsstjóri Hæstaréttar og svo á það að vera, en hver ykkar hv. deildarmenn veit t. d. hver er háskólarektor i ár. (Rektor háskól- ans var þá kosinn til eins árs i senn i stað þriggja nú). Að muna ekki meS vissu, hver væri dómstjóri í þeim rétti, sem landsmenn eiga eiginlega allt sitt undir, þætti mér næsta óviSurkvæmilegt." Þrátt fyrir þessi andmæli varð ákvæðiS um kjör forseta aS lögum. Er þaS enn í gildi og þannig í framkvæmd, aS sami dómarinn er aSeins kosinn forseti til eins árs í senn. Munnlegur málflutningur og málflutningsmenn. MeS stofnun Hæstaréttar varð sú breyting á málfærslu hér á landi, að upp var tekinn munnlegur málflutningur i Hæstarétti, en til þess tíma var allur málflutningur hér á landi Ur gömlum Vísisblöðum Skritnir hrekkir. Einhverjir hrekkjalómar voru að leika sér að þvi meðan sótttvarnirnar voru sem strang- astar að hringja til hinna og þessara bæjar- manna og segja við þá eitthvað á þessa leið: „Þetta er lögregluskrifstofan. Það leikur grunur á, að inflúensa sé í húsi yðar og þér eigið tafarlaust að láta mæla hvort hiti sé i nokkrum heimilismanni. Sumir höfðu ekki varazt þessa hrekki og látið mæla hitann i öllu heimilisfólki sinu. (6. april 1920). Auglýsing Hann Jón hérna, vandvirki karlinn, við- feldni á Vitastíg 13, fer nú aftur að byrja á sínum fjölbreyttu smíSum fyrir fólkiS. (2. april 1920) Lögreglan. Lögreglan i Reykjavik hefur löngum verið fræg fyrir dugnað sinn og hugprýði. Einkum hefur hún þó sýnt þessa meginkosti sína í viðureign viS þá, sem brotlegir verða við lög iandsins með þvi að fá sér í staupinu, en hún virðist deigari við þá, sem eru verulegir glæpamenn. Það að vernda borgarana fyrir áleitni og óspektum ölvaðra manna er nú gott og blessað. En hvernig víkur því þá við að maður, sem hvað eftir annað hefur verið refsað fyrir glæpi og virðist hafa nokkurs konar glæpamannseSli, er látinn ganga hér óáreittur og vinna hvert spellvirkiS eftir annaS? Þessi náungi lallar hér um götur bæjarins, vanalega með strigapoka á bakinu og staf- prik í hendi. í vetur barði hann dreng til stór- skemmda með þessum staf sínum, og hafði drengurinn þó ekki gert honum neitt að fyrra bragSi. Hef ég það fyrir satt, að einn okkar hug- prúðu lögregluþjóna hafi staðið þar skammt frá og horft á leik þennan, án þess að hefjast handa. Stundum hefur hann ráðist á fólk og rænt það, og ránfeng sínum stingur hann í poka sinn. Alveg nýskeð brauzt hann inn i hús loft- skéytastöðvarinnar á Melunum að nóttu. Stöðv- arþjónarnir áttu fullt i fangi með aS koma honum út aftur, þvi karlinn varSist þeim meS hnífum. Eftir talsverSar stympingar tókst þeim þó aS koma honum út, en þá hefndi hann sín með því að brjóta allmargar rúður þar i hús- inu. Heldur lögreglan að minni hætta stafi af þessum bófa heldur en af ósjálfbjarga dauða- drukknum mönnum, sem verið er að draga eftir götunum upp í „Stein"? (26 marz 1920). Mikil snjóþyngsli. Mikil snjóþyngsli eru sögS úr Skorradal. Bærinn Grafardalur þar i dalnum var sokkinn svo i fönn, aS fólk hélzt þar ekki viS, og fór aS Draghálsi fyrir eitthvað hálfum mánuSi. (12. marz 1920). Kynlegir fyrirboðar. í bréfi úr Biskupstungum, sem manni hér í bænum barst í fyrradag, er sagt frá kynlegum fyrirboða, sem varð i Skálholti í vetur og er saga sú á þessa leið: „í Biskupstungum andaðist í vetur gamall sveitarómagi og umrenningur, sem ekki þarf að nafngreina. Hann var jarðaður i Skál- holti, en einhverra hluta vegna var hvorki sungið yfir honum né látið hringja kirkjuklukk- unum við jarðarförina. En meðan á jarðarför- 44 VlSIR 50 ÁRA Afmælisblað VÍSIS
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.