Ritmennt - 01.01.2003, Qupperneq 35

Ritmennt - 01.01.2003, Qupperneq 35
RITMENNT BJÖRN GUNNLAUGSSON OG NÁTTÚRUSPEKIN f NJÓLU 74), sem kom út árið 1828 í þýðingu Jóns á Bægisá [68]. Hitt er þó eklci síður sennilegt, að Björn hafi einkum orðið fyrir áhrifum af lestri erlendra fræðirita og kennslubóka uin náttúruspeki og guðfræði, bæði á námsárum sínum í Höfn og eins eftir að heim var komið. í skýringum sínum við Njólu vitnar Björn til dæmis beint í Théodicée eftir heimspekinginn og stærðfræðinginn Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716).49 Hann átti og rit eftir danslca guð- fræðinginn og heimspekinginn Christian Bastholm (1740-1819) og hefur því eflaust þekkt kenningar Christians Wolffs, sem voru fyrirferðamiklar í heimspekikennslunni við Hafnarháskóla á þriðja fjórðungi átjándu aldar. Þegar Björn var við nám í Höfn voru áhrif Kants hins vegar orðin mjög mikil og fjallað var ítar- lega um kenningar hans í kennslunni í heimspeki og guðfræði.50 I því sambandi má og nefna, að kennarar Björns, þeir 0rsted og Degen, höfðu báðir skrifað doktorsritgerðir um verk Kants. 0rsted varð fljótlega einn helsti talsmaður rómantísku náttúru- spekinnar, en hún byggði að hluta á kenningum Kants og fylgis- manna hans, þeirra Johanns Gottliebs Ficlites (1762-1814) og Friedrichs Wilhelms Josephs Schellings (1775—1854).51 Annar fræðimaður, sem einnig varð fyrir nokkrum áhrifum frá þeim Kant, Fichte og Schelling, var guðfræðingurinn Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher (1768-1834), sem Björn vísar tvisvar til í Njólu. Þótt Björn væri ósammála Kant og fylgismönnum lians í mörg- [49]. Kaflinn „Um lögun og stærð jarðar, svo og licnnar liræringu og samband við aðra himinhnetti" (bls. 3-77) eftir þá Grím Jónsson síðar amtmann (1785- 1849) og Þórð Sveinbjörnsson síðar dómstjóra er ltið ágætasta kennsluefni í stjörnufræði þess tíma. Höfundarnir ltafa greinilega stuðst við erlendar fræði- bælcur, þótt þeirra sé ekki getið sérstaldega. Þó er vísað í De forste Grunde eftir Thomas Bugge frá 1795 auk Vinagleði Magnúsar Stephensens. Minna má á, að þeir Björn Gunnlaugsson og Þórður Sveinbjörnsson voru við nám í Höfn á sama tíma. Þórður var sá sem hlaut gullverðlaun Hafnarháskóla í sagnfræði árið 1819. Bjarni Þorsteinsson amtmaður mun hafa aðstoðað Þórð við að rita sinn hluta af Landaskipunarfræðinni. 49 Bókin heitir fullu nafni Essais de Théodicée sur la bonté de Dieu, la liberté de l’homme et l'origine du mal og kom út í Amsterdam árið 1710. 50 Heimspekingurinn Cliristian Wolff (1679-1754) var undir miklum áhrifum frá Leibniz. Fjallað er um kennsluna í heimspeki og guðfræði við Hafnarhá- skóla hjá [88]. Sjá einnig [56], sem gefur fróðlegt yfirlit yfir heimspeki í Dan- mörku, og þar með á íslandi, á 18. öld. 51 Sjá t.d. [44] og rit, sem þar er vísað til. 31
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168

x

Ritmennt

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritmennt
https://timarit.is/publication/859

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.