Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1972, Síða 66

Andvari - 01.01.1972, Síða 66
64 JÓN GÍSLASON ÁNDVARÍ sínu „Lögunum" (643 A) kallar Platón uppeldi í þessum anda „veginn til guðs“. Hér er einnig rétt að hafa í huga hina frægu hellislíkingu Platóns (RíkiS, 514 A o. áfr.). Hinir kristnu kirkjufeSur tileinkuðu sér heimspeki Platóns, enda sneiS Ágústínus kirkjufaSir rit sitt, „De civitate dei“, beinlínis eftir „Ríki“ Platóns. Enginn hinna grísku spekinga hafði lagt jafnríka áherzlu á þjóðfélagslega samábyrgð og Platón. Má í því sambandi enn minnast hellislíkingarinnar: Sá, sem tckizt hefur að brjótast úr fjötrum hinnar dimmu dýflissu og rutt sér braut upp í dagsljósið, verður að hverfa aftur til meðbræðra sinna í hellinum og leitast við að leysa af þeim fjötrana og styðja þá upp í ljósið. Heimspekingurinn, sem þekkingin hefur gert frjálsan, verður m. ö. o. að stíga niður í myrkur van- þekkingarinnar og freista þess að láta þá, sem þar hjara, finna leið út í birtuna og ljósið til að öðlast lilutdeild í því frelsi, sem sannleikurinn einn fær veitt. Leiða má að 'því óyggjandi rök, að innileg vinátta hafi verið með Platón og nemendum lians. Til er vísa, sem Platón varð á munni, er hann sá einn af eftirlætisnemendum sínum skoða alstirndan himininn. Nafn þessa unga manns var Aster, sem þýðir „stjarna". Vísan Idjóðar svo í lauslegri þýðingu: Á stjörnurnar fjarlægu, stjarnan min, starir þú. Djúpur er kvöldsins friður. Nú vildi ég helzt vera 'himinninn, sem horfir milljónum augna niður. Sveinn þessi varð skammlílur, og orti Platón þá grafskrift eftir hann, er svo hljóðar í lauslegri þýðingu: Sem morgunstjarna, mær og bfíð, þú mannheim gistir skamma ævi. Sem aftanstjarna, undurþíð, þú aftur reist úr dimmum sævi. Platón kenndi í Aþenuborg nær samlellt í 41 ár eða frá 388—347 f. Kr. b. Bezt er að slábotninn í þessi ólullkomnu orð um uppeldi og menntun l lellena með smákafla úr einu riti Platóns. Leiðir þessi stutta lýsing vel í ljós, hve næmt auga Platón hefur haft fyrir fögru umhverfi og hversu mikilvægt hann hefur talið það vera andlegu lífi manna. Platón lætur Sókrates rnæla á þessa leið: „Já, hér er vissulega fagur og skuggasæll hvíldarstaður, fullur af röddum og ilmi sumarsins. Þarna er hávaxinn hlynur með víðfeðma laufkrónu, sem breiðir úr sér
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.