Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1996, Blaðsíða 132

Andvari - 01.01.1996, Blaðsíða 132
130________________________________GUNNAR KARLSSON____________________________ANDVARI En í íslendinga sögu Jóns er aðeins einu sinni vitnað til íslenskrar menn- ingar, þar sem tekin er upp kenning Sigurðar um að það hafi verið frænd- garðurinn frá Grími hersi í Sogni sem stofnaði Alþingi íslendinga.14 Nafn Sigurðar Nordals kemur ekki fyrir í meginmáli bókarinnar, ef treysta má nafnaskrá hennar, eins og sjálfsagt má gera. Að vísu eru nefningar ekki einhlítur mælikvarði á það gagn sem Jón Jóhannesson hafði af höfundum, og fyrir kemur að hann nefni menn ekki af því að hann líti á kenningar þeirra sem staðreyndir. „Stórfelld tilraun til að endurnýja ásatrú felst í Völuspá ..." segir hann,15 án þess að láta koma fram að þar er hann að endursegja skoðun Nordals.16 Nöfn Konrads Maurers, Vilhjálms Finsen, Finns Jónssonar eða Einars Arnórssonar koma ekki fyrir í fyrra bindi ís- lendinga sögu Jóns heldur.17 Það stendur samt óhaggað að djörfustu og huglægustu kenningar íslenskrar menningar kynnti Jón ekki í bók sinni og endurómaði í mesta lagi dauflega, til dæmis þá að söguöldin hefði verið blómaskeið íslensks þjóðlífs og íslendingar löngum lifað við öfugstreymi, tvískinnung og fortíðardýrkun eftir að hún leið á enda.18 Mælskur stíll Sig- urðar, heimspekilegar hugleiðingar, áhugaleysi um sögulegar staðreyndir og gleymska á þarfir lesenda sem þekkja þær ekki, allt er þetta mikil and- stæða við nákvæma, hlutstæða og stundum nokkuð atburðahlaðna frásögn Jóns. Eftir daga Jóns Jóhannessonar urðu þeir menn áberandi í íslenskri miðaldasögu sem höfðu meiri áhuga á skyldleika íslendinga við Evrópu- menninguna en sérkennileika íslenska þjóðveldisins, þeirra áhrifamestir líklega Magnús Már Lárusson og Björn Þorsteinsson, og þeir áttu litla sam- leið með Sigurði. Nú eru aftur komnir fram fræðimenn með skoðanir sem minna dálítið á Sigurð, einkum um að íslenska þjóðveldið hafi verið sér- stætt og þróast á sjálfstæðan hátt. Ég hef hér t.d. í huga Bandaríkjamann- inn Jesse Byock.19 En þeir hafa held ég komist að niðurstöðum sínum án þess að lesa Sigurð Nordal mikið eða átta sig á því að þeir væru í ætt við hann. Ég get því sparað mér að fjalla meira um sagnfræðileg áhrif Sigurðar; ég vona bara að þau verði orðin meiri öðrum tveimur áratugum eftir dauða hans. Að bera saman við skáldaða veröld Vandkvæði Jóns Jóhannessonar og samtímamanna hans að nýta sér sagn- fræði Sigurðar Nordals kunna að felast að hluta til í ágreiningi um sögu- öldina. Kynslóð Jóns hafnaði eiginlega vegna heimildaskorts þessum uppá- haldstíma Nordals. En gerðu þeir það ekki einmitt vegna þess að Nordal
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.