Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1996, Blaðsíða 93

Andvari - 01.01.1996, Blaðsíða 93
ANDVARI_________________________HINN LANGl OG SKÆRI HLJÓMUR________________________________91 voru raktar í innra eintali, í óbeinni eða hálfbeinni ræðu, þess freistað að virkja lesandann til meðhugsunar án þess að höfundurinn træði sjálfur fram þó að auðvitað ritstýrði hann öllu á bak við tjöldin. Höfundur er lét sér svo annt um sálarlíf persóna sinna sem Einar H. Kvaran hlaut að fága þessa frásagnaraðferð. Ég nefni sem dæmi um hana þriðja kaflann í Ofurefli, andvökuhugsanir séra Þorvalds fyrstu nóttina eftir komuna til Reykjavíkur. Önnur nýjung raunsæisstefnunnar, ekki minna verð en frásagnartæknin, var persónusköpunin og val á söguhetjum. Sá þáttur tengdist líka hneigð og tilgangi höfundanna. Allt frá klassískum tíma höfðu smælingjar og oln- bogabörn, hamlaðir menn og fatlaðir verið í algjörum aukahlutverkum, ef þeir voru þá ekki beinlínis grínfígúrur. Við höfum Þersítes hjá Hómer, þrælinn Þórð huglausa sem Iét lífið fyrir Gísla Súrsson. Jón Thoroddsen skopast miskunnarlaust að vesalingum eins og Þorsteini matgogg og Hjálmari tudda. Með raunsæisstefnunni er smælinginn, olnbogabarnið, ut- angarðsmaðurinn hafinn til hlutverks hetju. Vissulega hafði Gestur Pálsson brotið ísinn í þessu efni og Þorgils gjallandi fylgt á eftir. Einar H. Kvaran var þó sá sem öðrum fremur veitti slíkum persónum þegnrétt sem hetjum í sögum sínum. Þorrinn allur af smásögum hans hefur smælingja að sögu- hetju og þeir gegna líka mikilvægum hlutverkum í skáldsögum hans. Með raunsæisstefnunni hlutu líka konur nýtt hlutverk í skáldverkum og nýjar kvengerðir voru hafnar til vegs sem söguhetjur. Það var hin full- þroska, lífsreynda, víðsýna og heillynda kona sem varð eins konar ídeal raunsæishöfunda. Án alls efa hafði bók John Stuart Mills um kúgun kvenna í þýðingu Brandesar mikið gildi fyrir norræna höfunda í þessu efni. 1 heilleika sínum stóðu þessar konur oftar en ekki andspænis hálfum og holum sveimhugum karlkyns. Kvennasafnið í sögum Einars er ákaflega fjölbreytilegt. Við hittum þar satanískar kerlingar, fullar kvalalosta eins og Olöfu í „Fyrirgefningu" eða Þorgerði í „Vistaskiptum". Við kynnumst hetjusmælingjum eins og Vitlausu Gunnu eða Grímu í Sambýli. Og svo eru ^nenntuðu og víðsýnu konurnar: Yfirdómarafrúin og dóttirin í Ofurefli, Rannveig í Sambýli og nafna hennar í Sögum Rannveigar. Slíkar konur í sögum Einars eru þó allar auðmjúkari og sveigjanlegri en systur þeirra í verkum Ibsens eða Strindbergs eða bara bornar saman við Önnu í „Vor- draumi" Gests Pálssonar. Sérstakur flokkur í persónusafni Einars eru þær myndir sem hann dregur uPp af borgurum sinnar tíðar. Um þá skiptir mjög í tvö horn. Annars vegar sjáum við spillta sérhagsmunaseggi, gróðabraskara nýrrar stéttar athafna- manna. Þessir einstaklingar gegna oftar en ekki hlutverki söguþrjóta hjá kinari. Meðal þeirra eru Þorbjörn í Ofurefli og Gulli, Jósafat í Sambýli og ^aldal í Sögum Rannveigar. í flokk þessara illmenna slást a.m.k. í tveimur sógum óprúttnir blaðamenn. Hins vegar eru hinir menntuðu, mannúðlegu
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.