Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1996, Blaðsíða 158

Andvari - 01.01.1996, Blaðsíða 158
156______________________________EIRÍKUR GUÐMUNDSSON__________________________ANDVARI um til að finna skáldsögu sem virkjar og endurnýjar sýn okkar á íslenska náttúru á jafn velheppnaðan hátt og saga Steinunnar gerir:14 Hálfu dalirnir fullir af silfurbergi, jaspis, geislasteinum, bergkristöllum, steingerv- ingum. Þegar sólin skín á svoleiðis dal þar sem 21 lækur skoppar milli stalla, grefur tígla í landið, og rennur svo poppaður klassískur djassaður um dalinn, þar sem birkið angar, smjörlaufið fitnar, og ungar verða fleygir, þá biður dauðlegur sjúkraliði ekki um meira. (294) Samspil lands og sjálfsveru verður aldrei tilgerðarlegt þótt unnið sé með hugmyndir um náttúruna sem táknræna umgjörð eða ramma utan um sál- arlíf sögupersóna: „Enginn veit hvar hún er, ekki nákvæmlega hvar gígur- inn er, hvar það er sem gosin þrykkja sér upp. Ógerlegt að staðsetja ná- kvæmlega, eins og gígana á eldfjallasvæðum sálna" (75). Nærvera skyld- fólks Hörpu fyrir austan og fegurð landsins renna saman í eitt; mörkin milli bókmenntaforma, milli persónulýsinga og náttúruljóða, eru við það að hverfa, eins og í þessari lýsingu á Dýrfinnu, ljósmóður sögunnar og móður- systur Hörpu: „Breiða slétta andlitið hefur útgeislun eins og í málverki eftir niðurlenskan birtusmið á sextándu öld, og hárið er geislabaugur úr silfri" (335). Söguhetjan Harpa Eir fellur í örvæntingarfullri tilraun sinni til að bjarga eigin lífi á flótta illa inn í þá heilnæmu mynd sem dregin er upp af náttúru og skyldfólki hennar í landinu fyrir austan sól og er það í samræmi við þann frasa sögunnar að það fæðist allt mögulegt. Það þarf ekki mikið ímyndunarafl til að gera hana að þeirri nöðru í Paradís sem hún sér í hryggðarmynd dóttur sinnar Eddu. Edda er engu að síður sú persóna sög- unnar sem verður fyrir hvað mestum áhrifum af ættmennum sínum með því að brjótast út úr dýrshamnum og verða mennsk þegar hún kemst í ná- vígi við heilleika þeirra og uppbyggilega lífssýn; það er í aftursæti pallbfls- ins sem hún er sá skæruliði og skrímsli sem móðir hennar sér í henni. Sagan skilur við hana á hestbaki þar sem öll vitleysa er sennilega lekin af henni eins og bráðið smér, svo vitnað sé til Dýrfinnu (sjá 104). Sjálf segist Harpa vera „komin þangað í lífinu sem enginn er sá sem hann er" (320) og í ljósi þeirra svika sem liggja í loftinu í lok sögunnar fá þessi orð aðra merkingu en hún ætlar þeim. Sögunni lýkur á því að hún er orðin önnur en hún var, ný manneskja og vel til fundin, eins og hún orðar það sjálf (sjá 365). Hásk- inn felst í því að hún álítur sig úr allri hættu ef svo má að orði komast, öll frásagnarbrotin hafa fallið saman í eina mynd, skáldsagan hefur fullkomn- að blekkingu sína og skapað stórkostlega umgjörð utan um heildstæða sjálfsveru sem þó virðist í lok sögunnar ætla að falla fyrir síðustu freisting- unni og skjóta sér aftur á byrjunarreit. Á sama hátt og hin edeníska eyðimörk einsetumannanna á tímum frum-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.