Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1996, Blaðsíða 97

Andvari - 01.01.1996, Blaðsíða 97
ANDVARI______________________HINN LANGI OG SKÆRl HUÓMUR____________________________95 Vitfirringurinn, sem tínir ánamaðkana á bálið! .... Var hann ekki tákn alheimsstjórnarinnar, eins og hún birtist okkur um þessar mundir? Gat það ekki verið, að við jarðarbúar værum eins og ánamaðkar í höndunum á ein- hverjum ósýnilegum máttarvöldum? Gat það ekki verið, að þessi stjórnarvöld væru mismunandi? Stundum virtist óneitanlega hitt og annað benda á það, að eitthvert vit væri í stjórn alheimsins. Nú var ekkert vit sjáanlegt. Örvasa gamalmennum, þunguð- um konum, litlum börnum var fleygt út í dauðann, eins og ánamöðkum á bál vitfirr- ingsins! Gat það ekki verið, að stundum næðu viti firt máttarvöld tökum á jörðunni? Sú myrka lífssýn sem mótar þessar hugleiðingar Gunnsteins læknis er ekki einkennandi fyrir viðhorf hinna mennsku og umburðarlyndu söguhetja Einars H. Kvarans. Nær væri að segja að kjarni lífsskoðana þeirra birtist í því ævintýri sem séra Þorvaldur segir rétttrúuðu prestsekkjunni Borghildi til að lina angist hennar andspænis ótta hennar víð eílífa útskúfun og kvalir helvítis. Þar segir af því er Drottinn sendi engil sinn niður á jörðina til þess að kynna sér hagi mannanna. Engillinn fann fátt jákvætt og rakti raunir Ieitar sinnar fyrir Drottni. Ævintýrinu lýkur svo: - í stað farsældarinnar finna mennirnir alt af sorgina. Hún þjakar þeim í ótal mynd- um, sagði engillinn. - En eg er sjálfur í sorginni, sagði Drottinn. - Ekki er þetta heldur lakast, sagði engillinn. - Hvað er þá lakast? spurði Drottinn. - Syndin, sagði engillinn. Mennirnir eru svo vondir. Þeir hirða ekkert um þig. Og þeir gera hver öðrum svo mikið mein. - En eg er sjálfur í syndinni, sagði Drottinn. Þá féll engillinn fram á ásjónu sína fyrir miskunnsemdanna föður, sem hafði tekið sér bústað í öllu - og líka í syndinni. Sú tilvistarsýn, sem hér birtist, að gott og illt sé af einni rót leiddi til þeirrar afstöðu að líta á mótlæti og illgjörðir sem eins konar prófraunir á enda- lausri þroskabraut mannsins til fullkomins góðleiks. Þetta átti líka við um eigin hrasanir og misferli manna. Ofar öllu öðru setti Einar kröfuna um fyrirgefningu. Dæmigerð fyrir þá lífsafstöðu eru lokaorð Guðrúnar í leik- ritinu Syndir annarra: Já. Þú átt að temja þér að fyrirgefa, elsku vinur! Amma sagði rétt áðan, að það dýr- legasta væri að bera syndir annara manna. Nú ber þú þessa synd mína . . . . og allar aðrar syndir mínar ... . og verður góður við mig .... eins og þú hefir æfinlega verið. I raun og veru voru þessi lífsviðhorf, einhyggjan og fyrirgefningarkrafan, aðalágreiningsefnin í frægri ritdeilu þeirra Sigurðar Nordals sem þeir háðu í tímaritunum Skírni, Iðunni og Vöku á árunum 1925-27 og er einhver glæsilegasta andleg glíma sem háð hefur verið á íslandi á þessari öld. Sig-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.