Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1995, Qupperneq 108

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1995, Qupperneq 108
íslenzku þjóðarinnar, hins almenna manns.“4 Njörður segir að sagan sé „blátt áfram dæmisaga“ og að það vaki „greinilega fyrir höfundi að draga fram í dæmi sínu skýra og einfalda mynd af afstöðu íslands gagnvart umheiminum. Þessi hugmynd grundvallast á hersetunni en gerir að auki skil afstöðu til erlends íjármagns á íslandi og viðhorfinu til vanþróaðra landa, hins svokallaða þriðja heims“.5 Og lesandinn getur ekki verið í nokkrum vafa um það, segir Njörður, hver leigjandinn er: hann er bandarískur hermaður. Njörður túlkar megintákn sögunnar þannig: „Hjónin eru íslendingar. Leiguíbúðin táknar ísland fyrir lýðveldistökuna. Leigjandinn táknar her- námið í stríðsbyrjun. Húsið táknar lýðveldið. Þegar til fjárhagsaðstoðarinnar kemur táknar leigjandinn jafnframt það sem hinum framandi áhrifum fylgdi í formi tekna ffá hernum og nú á síðari árum erlent fjármagn. Höfundur vill greinilega sýna fram á að hin erlendu áhrif á íslandi hvort heldur er í formi hersetu eða erlends fjármagns séu bein ógnun við sjálfstæða tilveru íslenzku þjóðarinnar. Að við höfum flækt okkur í það net sem erfitt verði að losna úr á ný. Ég held varla að nokkur lesandi Leigjandans geti lesið annað úr sögunni en það sem hér hefur verið tilfært."6 Hann segir síðan að önnur tákn sögunnar séu torræðari en hér er sumsé verið að lýsa hernámi íslensku þjóðarinnar. Ég minnist þess hins vegar líka að Njörður sagði við okkur nemendur sína í inngangsnámskeiði í íslensku í Háskólanum undir lok níunda áratugarins að tékkneskir lesendur sæju vitaskuld annað út úr sögunni, þar væri leigjandinn ekki bandarískur hermaður heldur sovéskur. (Hvernig skyldu þeir túlka söguna nú?) Það sem er áhugaverðast við þessa túlkun á skáldsögu Svövu er hversu paranoíd hún er, hvað hún einkennist af mikilli ofsóknarkennd. Túlkunin er svo föst í ofsóknarkenndu andrúmslofti kalda stríðsins að hún sér ekki ádeilu sögunnar á það. Leigjandinn er ádeila á þá andstæðuhugsun sem einkennir þessa ofsóknarkenndu heimsmynd en í túlkun Njarðar snýst ádeilan upp í vörn fyrir hana. í Leigjandanum er vissulega vísað til deilnanna um herinn á Miðnesheiði en með því að lesa þessa margræðu skáldsögu sem hefðbunda dæmisögu eða allegoríu — „einfalda mynd“ — er litið framhjá merkilegri greiningu verks- ins á hinu „óskynsama“ við hinn „skynsama“ hugsunarhátt, á sálfr æðilegum grundvelli vestrænnar þjóðernisstefnu og hernaðarhyggju. Þegar allir fylgjast með manni „Maður er svo öryggislaus“, (7) segir konan í upphafi Leigjandans. Þessi orð eru að mínu viti lykillinn að sögunni og þar með túlkun sögunnar. Konan 106 TMM 1995:3
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.