Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2013, Page 76

Þar ber hæst annars vegar umfjöllun sálmsins um svikarann, sem nefndur
hefur verið „Brútus Gamla testamentisins11,8 og hins vegar hina spilltu borg.
Og trúlega er þekktasta stef sálmsins það að aðalpersóna sálmsins óskar þess
að hún hefði vængi eins og dúfan og gæti flogið burt. Bæði kvikmyndin
og íslenski sálmurinn sem fjallað verður um í áhrifasöguhluta greinarinnar
tengjast dúfunni og svikum ástvinarins fyrrverandi.
V. 2-9. Sálmurinn hefst á bæn (hebr. tefillctf til Guðs um hjálp andspænis
sársaukafullum aðstæðum. Upphafsorðin minna talsvert á upphaf 54. sálms:
„Hjálpa mér, Guð... Guð heyr þú bæn mína“ (Slm 54.3-4).
Eins og svo oft í harmsálmunum virðist Guð fjarlægur, sbr. orðin: „Fel
þig eigi þegar ég sárbæni þig“ (v. 2). Hér er sálmaskáldið að biðja Guð
um að iáta sig harm þess einhverju skipta. Skáldið lýsir harmi sínum og
örvæntingu. Ótilgreindir óvinir virðast vera meginorsök ógæfu þess sem
talar. Þeir hrópa og eru með háreysti gagnvart sálmaskáldinu.
Þar sem síðar kemur fram (v. 13-16) að óvinurinn hefur áður verið vinur
hans eða hennar sem talar í sálminum og sálmaskáldið óskar fjandmönnum
sínum dauða (v. 16 og 24), má ljóst vera að óvinirnir hér eru venjulegir
menn, sem standa skáldinu nærri.
V. 7. Sálmaskáldið óskar þess að hafa vængi eins og dúfan. En hvers vegna
skyldi dúfan frekar vera nefnd hér heldur en einhver önnur fuglategund?10 I
Ljóðaljóðunum 2:14 er mynd af dúfu í hlutverki boðbera ástarinnar. Vel má
hugsa sér að þessi merkingarþáttur sé einnig til staðar í Slm 55:7. Þannig
stæði dúfan sem boðberi vonar og ástar í skarpri mótsögn við ofbeldið.
V. 8. Stefið um að leita hælis á fjarlægum, óbyggðum stað er algengt í
Gamla testamentinu.11 Sérlega gott dæmi er að finna í lSam 23:14 þar sem
segir frá því er Davíð hefst við á fjöllunum í Sífeyðimörk á flótta sínum
undan Sál.
8 Davidson, Robert, ívitnað rit, s. 175.
9 Hér verður ekki glímt við einstök atriði í hebreska texta sálmsins, sem raunar þykir nokkuð
erfiður og gætu hin mörgu textafræðilegu vandamál í sálminum bent til þess að hann eigi sér
flókna myndunarsögu.
10 Davidson, ívitnað rit, s. 176, er þeirrar skoðunar að ástæðan sé sú að hún gerir sér
hreiður í klettaskorum, á stöðum sem mjög erfitt er að nálgast. Texti í Jeremía 48:28 virðist falla
mjög vel að samhenginu hér en þar segir: „Yfirgefið borgirnar og setjist að í klettaskorum, þér íbúar
Móabs, og verið eins og dúfan, sem hreiðrar sig hinum megin á gjárbarminum." Einnig má minna
á hiutverk dúfunnar í frásögninni af Nóaflóðinu. Þar stendur dúfan fyrir tilraun „til að láta fugl á
neyðarstundu koma einhverju til leiðar sem fólkið er ekki fært um“.
11 Má benda á Slm 11.1; Jes 16.2; Jer 9:19; 48.28; Esk 7.16.
74