Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2013, Page 82

sviksemi. Þessum einkennum borgarinnar, sjö að tölu, hefur verið líkt við
dauðasyndirnar sjö.26
Hér sjáum við m.ö.o. borg sem er sjúk og þjáð, ekkert síður en persónan
sem birtist okkur í sálminum. Og hliðstæðurnar þarna á milli eru þannig
að ætla má að þær séu ekki tilviljun, heldur hafi ætlun ljóðmælandans verið
sú að koma ákveðnum skilaboðum á framfæri með þeim. Borgin, sem er
kvenkyns, er vettvangur ofbeldis en ekki bara það, heldur er brotið á henni,
með sama hætti og brotið hefur verið á þeirri persónu sem birtist okkur í
sálminum.27
Sáttmálinn
121. versi sálmsins segir: „Fyrrum félagi minn lagði hendur á vini sína, rauf
sáttmálann sem hann hafði gert.“ Staðhæfingin um rof sáttmálans er atriði
sem vert er að staldra við.
Sáttmálinn (hebr. berit) er eitt af grundvallarhugtökum Gamla testa-
mentisins. Þjóðverjinn Walter Eichrodt (1890-1978) hélt því fram á sínum
tíma í áhrifamiklu riti sínu um guðfræði Gamla testamentisins að sáttmálinn
væri sjálf þungamiðjan í Gamla testamentinu.28 Mest kveður þar að sátt-
mála Guðs og Israels, Sínaí-sáttmálanum svonefnda. En Gamla testamentið
greinir einnig frá sáttmálum einstaklinga eins og raunin er hér í sálmi 55.
Fer þá ekki á milli mála að verið er að tjá mjög náið samband milli fólks.
í slíkum samböndum er það jafnan sterkari aðilinn sem á frumkvæðið að
sáttmálsgerðinni.
Einna þekktastur er sáttmáli Davíðs og Jónatans (lSam 18.3)29 en
vinátta þeirra var svo náin að Davíð sagði í erfiljóði sínu um Jónatan: „Eg
harma þig, Jónatan, bróðir minn. Þú varst mér mjög kær. Ast þín var mér
undursamlegri en ástir kvenna“ (2Sam 1.26). Vert er líka að minnast þess að
Hósea spámaður dró upp hliðstæðu á milli sáttmála Guðs og þjóðarinnar og
26 Davidson, Robert, ívitnað rit, s. 175.
27 Þessi hliðstæða borgar og aðalpersónu sálmsins, tveggja fórnarlamba, er lykilatriði í grein Thöne,
Yvonne Sophie, ívitnað rit, sjá einkum s. 71. Undir skoðun hennar í þeim efnum er tekið hér.
28 Walter Eichrodt gaf út hið mikla verk sitt um guðfræði Gamla testamentisins í þremur bindum
á árunum 1933-1939. Það þykir eitt af stórvirkjum þeirrar fræðigreinar og jafnan er vitnað til
þess í umræðunni um og leitinni að þungamiðju Gamla testamentisins.
29 Tate, Marvin E., Psalms 51-100. Word Biblical Commentary, Nashville, 1990, s. 58, segir að
sáttmálinn hér kunni að vera persónulegur sáttmáli og minnir á sáttmála Davíðs og Jónatans í
því sambandi.
80