Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2013, Blaðsíða 179

svo á að tilvera kirkjunnar komi í staðinn fyrir þeirra eigið trúarlíf, að með
því að trúin er iðkuð í ákveðnu húsi séu þau leyst undan þeirri skyldu að
þurfa að iðka trú sína sjálf (bls. 190 og 207-208). í ljós kemur að hin
bakgrunnskristnu elska kirkjuna sína þó þau komi þangað aldrei og prestana
sína líka þó þau leiti sjaldan eftir þjónustu þeirra (bls. 230)! I fjórða lagi eru
þau sem líta á kirkjuna sem valdastað og hafna henni þar með sem hluta af
valdakerfi samfélagsins (bls. 29). Þetta er einkum andlega fólkið sem greinir
skýrt á milli kirkjunnar sem stofnunar og kristindóms og andlegs lífs (bls.
208-209). Hvers vegna það tilheyrir enn kirkjunni er hins vegar snúnari
spurning en það tengist ábyrgðarkennd þess gagnvart þeirri stofnun sem er
rammi þeirrar trúariðkunar sem flest fólk tengir sig við (bls. 230).
Loks dregur höfundur niðurstöður sínar saman og segir að þær leiði
í ljós nokkuð sterka stöðu þjóðkirkjunnar í lífi venjulegs fólks í dönsku
þjóðkirkjunni. Fjölbreytnin sé mikil, eins og greina má af framansögðu,
en ólíkir hópar hafi ólíkar ástæður fyrir því að tilheyra áfram sinni kirkju
sem enn telur yfir 80% Dana (2011). Iben Krogsdal segir þá staðreynd, að
danska kirkjan safni enn undir vængi sína fólki með svo ólíkar lífsskoðanir
sem raun ber vitni, gefa möguleika á samtali og sameiginlegri leit að því
hvað það í raun merki að vera kristin(n). Danska þjóðkirkjan sé „tilfinn-
ingakirkja“ frekar en félag um sameiginlega trúarjátningu og rúmi bæði þau
sem vilja halda sig fjarri helgihaldinu og þau sem vilja vera með, þau sem
leita skýringa og þau sem hafa enga þörf fyrir svör um tilgang lífsins, þau
sem vilja bera ábyrgð og þau sem eru fegin að geta vísað ábyrgðinni yfir á
fagfólkið. Sú spenna sem sé innbyggð í sýn Dana á þjóðkirkjuna sína geti
einmitt veitt henni nýjan lífskraft (bls. 243).
Spyrja má hvað þessar niðurstöður segi fyrir aðstæður íslensku þjóðkirkj-
unnar. Hér hefur orðið „þjóðkirkja“ verið notað yfir hið danska „folkekirke“
en þó ekki án hiks. Þessar tvær kirkjur eiga vissulega sameiginlegar sögulegar
rætur en fjarlægðust mjög á 20. öld - sem er efni í aðra grein. Því má þó
halda fram að staða kirknanna tveggja sem evangelísk-lútherskra meiri-
hlutakirkna, sem báðar leggja mikla áherslu á að ná til þjóðar sinnar allrar,
gefi rými fyrir túlkun niðurstaðna rannsóknar Iben Krogsdal inn í íslenskar
aðstæður. Sérstaklega er fjórði kaflinn, um orðræðu fólks um kirkju og
kristindóm, allrar athygli verður.
Bókin er vel fram sett og gefur hæfilegan fræðilegan grunn til að gleðja
háskólafólkið en þó ekki um of til að þreyta almenna lesendur. Mikið er
byggt á viðtölunum sjálfum og vitnað beint í flesta viðmælendur, suma
177
L