Skírnir - 01.04.1912, Blaðsíða 4

100 Skáldspekingurinn Jean Marie Gnyan.
hafsins. Hann settist því um stund að við Spánar-
haf í nánd við Biarritz suður undir Pyreneafjöllum. En
þar eru yeður tíð og sjaldan logn á sjóinn. Og þar fann
Guyau loks þá ímynd tilverunnar, er honum þótti sanni
næst. Hann vildi hvorki aðhyllast hina grunnsæju, létt-
úðugu bjartsýni, er telur alt gott og blessað og sér hvergi
skugga né misfellur, né heldur hina stæku bölsýni, sem
telur alt svo ilt og meinutn blandið, að lífinu sé naumast
lifandi. Hann lítur nú loksins hugrórri og karlmannlegri
augum á tilveruna og segir:
»Ef til vill er ekkert, sem lætur auga manns og huga í té
jafn fullkomna og jafn ömurlega mynd af heiminum eins
og haflð. Fyrst og fremst er það ímynd hins tryltasta og
stjórnlausasta afls; þar er þvilík eyðsla, þvílik sóun afls
og orku, að þess eru ekki nokkur dæmi. Haflð lifir, hrær^
ist og ýfist tilgangslaust að eilífu. Stundum dettur manni
halzt í hug, að það sé lífij gætt, að það bærist og andvarpi
eins og eitthvert feikna-brjóst, sem hefst og sígur í ákafa. En
það er grátlegt til þess að vita, að öllu þessu titrandi lífl skuli
sóað til einkis. Þetta hjarta jarðarinnar berst af örvænt-
ing; úr öllum þessum öldugangi og öllum ærslum þess
verður að eins ofurlítið hjómj sem berst burt með veðrinu.
Eg man að eg sat dag einn á sandinum og horfði á
bylgjuflauminn, sem kom æðandi á móti mér. Það var
eins og öldurnar veltust í sífellu upp úr hafdýpinu, hvít-
fyssandi og öskrandi. Uppi yflr bylgjunni, sem dó við
fætur mér, eygði eg ávalt aðra, og aðra að baki henni,
og svo koll af kolli, og að lokum fanst mér eins og allur
sjóndeildarhringurinn risi og ylti á móti mér. Þetta var
eins og eitthvert feikna safnker ómælanlegra, óþrjótandi
afla. Enn hvað eg fann vel til vanmáttar mannsins til
þess að sporna við afli þessa lifandi hafs á framsókn þess!
Flóðgarður gat brotið eina af bylgjum þess, hundruð eða
jafnvel þúsundir. En hver skyldi að síðustu halda velli
annar en þetta volduga, óþreytandi haf? Og mér fanst
eg sjá í flóðbylgjunni ímynd allrar náttúrunnar, þegar hún
fer að ráðast á mannkynið, þótt það nú sé að reyna að