Skírnir - 01.04.1912, Side 33

Nokkrar ath. nm isl. hókmentir á 12. og 13. öld.
129
rúmlega sjötugur að aldri (f. 1074). Hann var kvæntur
Gró(u) dóttur Gissurar biskups og munu þau hafa gifzt
um eða skömmu eftir 1100. Gróa varð gömul og andað-
ist sem nunna í Skálholti á dögum Klængs biskups1). Son
Ketils biskups og hennar var R u n ó 1 f u r, er mun fædd-
ur um 1105. Hann er talinn meðal presta í Norðlendinga-
fjórðungi í prestatalinu frá 11432). Varð hann síðast
munkur3) og andaðist gamall 1186, líklega í klaustri á
Þingeyrum. Var hann merkur maður og skáldmæltur.
Er enn til vísa, er hann orti um kirkjusmíð Klængs bisk-
ups í Skálholti4), og sumir ætla, að hann hafi ort kvæðið
»Leiðarvísan«B). Kona hans var Valgerður Þrándar-
inn eftir allraheilagra messu [réttara: Mikaelsmessu: Hungurvaka o. fl.],
er félk var drukkið orðið. Kom í forstofnna eldur úr lofti með stórum
vindi og laust loganum í drykkjustofuna. Yar höggvinn gluggur á stof-
unni að haki hiskupi og dregnir út nokkrir menn með snarleik. Yildu
menn að biskup hefði þar út farið, en hann sagði sér hæfði eigi að rýma
sitt sæti, því þetta væri guðs vilji. Sat hann uppi óbrunninn með öllu i
sinu hásæti, þá af var eldurinn: (G. Storm: Isl. Ann. hls. 321). Frá-
sögn þessi virðist hera það með sér, að hún sé sögulega rétt i öllum að-
alatriðum. Og það er enginn vafi á, að bruni þessi hefir stafað af loft-
eldi, þótt Hungnrvaka og Önnur heimildarrit geti þess ekki, þvi að ella
mundi ekki svona mikill mannfjöldi farizt hafa. Er þetta langmann-
skæðasti bruni, er orðið hefir hér á landi. Storkunaryrði Hvamm-Sturlu
við Þorleif heiskalda út af bruna þessum (Sturl.2 I, 68) eru vitanlega
markleysa ein, að því leyti,'að Þorleifur hafi verið valdur að brunanum.
Var „hann sjálfur dreginn grátandi úr eldinum11, eftir því sem Sturla
segir, og hefir því verið inni i drykkjustofunni, er eldurinn kom, og verið
einn þeirra manna, er „dreginn var út með snarleik11, eins og annállinn segir.
*) Hungurvaka: Bisks. 1,71. I Þorgils sögn og Hafliða (Sturl? 21,
36—37) er frásögn Ketils biskups úr hjúskaparlífi hans og Gróu. Varð
sú saga hans meðal annars til þess, að hann var kjörinn hiskup, því að
honum þótti drengilega farist hafa (shr. einnig Ljósvetningasögu 31. kap.).
!) ísl. Fornhréfasafn I, 186.
8) Það sést af Konungsannál. Þar segir við árið 1186: 0[biit] [þ.
e. andaðist] Kunolfr prestr muncr, sonr Ketils biskups (G. Storm: Isl.
Ann. bls. 119). Hann er og kallaður munkur i Flateyjarannál (Flateyjar-
bók, Chria 1868, III, 519).
4) Hungurvaka: Bisks. I, 82.
6) Prentað í skólaboðsriti frá Bessastöðum 1844 (shr. Isl. Fornhr.s.
I, 193).
9