Skírnir - 01.04.1912, Síða 48

144
Nokkrar ath. um isl. bókmentir á 12. og 13. öld.
unnar sjálfrar, því að þar segirí 12. kap. (Bisks. I, 27) um
Ara »er flest hefir sagt frá þessum tíðindum,
er hér eru rituð*. Hvernig gæti höfundurinn kom-
ist þannig að orði, ef hann hefði ekkert annað frá Ara,
en það, sem stendur í Islendingabók ? Það er sannarlega
mjög lítill hluti þess, sem í Kristnisögu stendur. Höf. hefir
því ómótmælanlega haft fyrir sér annað miklu viðtækara
og yfirgripsmeira rit eftir Ara en íslendingabók, og ef til
vill notað fleiri rit til fyllingar. En megingrund-
völlur og aðalefni Kristnisögu mun frá Ara
r u nn ið.
Kristnisaga finst ekki nema í Hauksbók og ber að skoða
bana sem beint áframhald af Landnámu. Mun Haukur
bafa haft fyrir sér frumrit Styrmis, bæði af Landnámu og
Kristnisögu, og er Kristnisaga næst á eftir Landnámu í
Hauksbók, svo að sennilegt er, að Kristnisaga hafi upp-
haflega verið aftan við Landnámu Styrmis, er Haukur
hafði fyrir sér, er hann reit Landnámu sina (Hauksbók).
Það hyggur Guðbrandur1), enda er mjög sennilegt,
að það sé rétt. Og liggur þá miklu nær að ætla
Styrmi höfund Kristnisögu en einhvern annan. Eins
og Styrmir hefir aukið Landnámu Ara, eins hefir hann
gert með Kristnisögu hans, er legið hefir fyrir í handriti
miklu fyllra og víðtækara en Islendingabók, handriti, sem
nú er gersamlega glatað, eins og fleiri rit Ara. En Styrmir
hefir að likindum ekki komist í kynni við rit Ara fyr en
hann flutti á Suðurland, og því mun Kristnisaga í þeirri
mynd, sem hún nú er, ekki samin fyr en á árunum 1210
—1220, eða ef til vill síðar. Setningin í 3. kap., um kirkj-
una í Asi, er staðið hafi þá er Bótólfur var biskup á Hól-
um (1238—1246), þarf alls ekki að sanna, að sagan sé rit-
uð eftir þann tíma, því að það er mjög sennilegt, að Styrmir
sjálfur hafi einmitt bætt þessu við á efstu árum sínum
(hann dó einmitt 1245), og Haukur tekið það upp, er
hann afritaði söguna, án þess að breyta því, en frá Hauk
‘) Bisks. I, XX.