Skírnir - 01.04.1912, Side 94

190
Frá útlöndum.
nem er gamall höfuðstaður Kínaveldis, skyldi aftur verða það. Pek-
ing varð eigi höfuðborg fyr en í lok 14. aldar.
Ekki var óeirðum lokið í Kína með þessu samkomulagi. JSögur
bafa gengið þaðan um uppþot og hryðjuverk síðan. Einkum hefir
verið ókyrt í Mansjúríu. , Hún var sögð undan Kína eitt sinn í
vetur, en óráðið mun enn, hvernig þeim málum ijúki.
Persía.
Þau tíðindi hafa gerst í vetur, að Rússar og Englendingar hafa
svift Persíu sjálfsforrœði. Tilefnið var sundurlyndi milli Rússa og
Persa út af fjárhagsmálum og bankamálum, með því að Rússar
töldu misboðið hagsmunum rússnosks banka í Teheran. Fjárhagur
Persa hafði verið mjög í óreiðu, og höfðu þeir fengið útlenda menn
til ráðuneytis handa stjórninni meðan verið væri að koma ýrnsu í
lag, bæði um fjármál og verknaðarfyrirtæki þar í landinu. Aðal-
fjármálaráðunauturinn var Ameríkumaður, Morgan Shuster að nafni^
var hann talinn mjög duglegur maður og hafði náð vinsældum hjá
Persum. En hann var óvinveittur Rússum, eða að minsta kosti
kölluðu þeir svo, Vildi hann losa Persa sem mest við afskifti bæði
þeirra og Englendinga af fjármálum og fyrirtækjum landsins. Út
af misklíðinni, sem áður er um getið, hóldu Rússar með her inn f
Persíu og urðu þar blóðugir bardagar, með því að landsmenn risu
upp á móti þeim, enda þótt stjórn landsins ætti engan þátt í því
og þyrði ekki að bjóða Rússum byrginn. Rússar kröfðust þess
meðal annars, að Morgan Shuster yrði sviftur öllum fjármálaráðum
og látinn fara úr landi. En ef Persastjórn þyrfti útlendra ráðu-
nauta við, þá yrðu þeir teknir frá Rússum eða Englendingum.
Þessi krafa þótti, sem von var, harla ósanngjörn, og neituðu Persar
í fyrstu að uppfyjja hana, en þó kom svo, að þeim var þröngvað
til þess. i
Arið 1907 höfðu Bretar og Rússar gert sáttmála sín í milli
um afskifti síu af löndunum þar eystra, Tíbet, Afganistan og Persíu.
Með þeim sáttmála var útkljáð misklíð, er verið hafði milli þeirra
áður um utanríkismál, og hefir sú sátt, er þá var gerð, haldist
með þeim síðan. í sáttmálanum stendur það um Persíu, að hún
skuli eftir sem áður vera óháð ríki, en Rússar og Englendingar
skuli hafa þar hvorir , sitt hagsmunasvæði, og þar megi þeir,
óáreittir hvor af öðrum, taka undir sig stjórn fyrirtækja og verzl-
unar. Rússar tóku sór á þennan hátt íhlutunarrótt í norðurhluta
ríkisinB, ep, Englendingar ,í suðurhlutanum. Þar í milli var þó