Skírnir - 01.04.1912, Side 42

138 Nokkrar ath. um isl. bókmeutir á 12. og 13. öld.
sem sérstakt rit og komin inn í Hauksbók er ekki svo
auðvelt að ákveða, hvernig hún hafl verið frá hans hendi,
þótt Sturlubók sé enn til, að menn ætla, og með saman-
burði textanna megi gera sér nokkra hugmynd um Land-
námutexta Styrmis, eins og dr. F. J. hetir leitast við að
gera (í formála Hauksbókarútgáfu sinnar). En það mun
rétt hjá dr. F. J., að Styrmir sé ekki frumhöfundur Land-
námu, fremur en Sturla Þórðarson, en þeir hafa hvor um
sig aukið og endurbætt aðra eldri Landnámu, sem Ari
fróði mun hafa verið aðalhöfundur að, ásamt Kolskeggi
hinum fróða o. fl.1).
Er nú lokið upptalning þeirra rita, sem dr. F. J. og
aðrir rithöfundar telja Styrmi hafa verið riðinn við og
vissa er fyrir, að hann hefir fjallað um, því að alment
eru honum ekki eignuð fleiri rit, en þessi sem talin hafa
verið. En það má eflaust eigna honum meira, og það
með réttu. Þótt aðaltilgangur þessarar stuttu ritgerðar
væri sá, að færa sannanir fyrir ætterni Styrmis, þá hefl
eg ekki viljað leiða algerlega hjá mér að minnast jafnframt
ofurlítið á ritverk hans, með því að það verður alt miklu
Ijósara, er menn vita um uppruna hans, og þá er jafn-
framt eru fengnar sterkar líkur fyrir því, hvar hann hafi
alið aldur sinn allan fyrri hluta æfl sinnar, þ. e. á Þing-
eyrum eða þar í grend.
Guðbrandur Vigfússon, er var allra manna skarp-
skygnastur um marga hluti í fornbókmentum vorum, hefir
‘) Dr. F. J. heldur þvi fastlega fram i ritum sínum, að Ari hafi
enga sérstaka Landnámu samið, en flestir aðrir islenzkir fræðimenn, er
um það hafa ritað, eru þar á öðru máii, sérstaklega Guðbrandur Vigfús-
son og Björn M. Ólsen, sem ítarlegast hefir það efni rannsakað, og telur
hina svonefndu Melabók elztu og frumlegustu heimildina, og að sú skifting
sé upphaflegust, er Melabók hefir, að hefja frúsögnina um landnúm við
Jökulsú á Sólheimasandi, og halda þaðan vestureftir sólarsinnis umhverfis
land. Vitnisburður Hauksbókar um Ara sem Landnúmuhöfund er og ekki
lítilsvirði, og erfitt að hnekkja honum með öllu, þótt dr. F. J. vilji gera
litið úr honum. Eg fyrir mitt leyti hallast eindregið að skoðun dr. Ól-
sens um Ara sem frumhöfund Landnámu og gildi Melabókar, án þess eg
að öðru leyti skifti mér af deilum þessara lærðu manna.