Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1996, Síða 101

Andvari - 01.01.1996, Síða 101
andvari NÚTÍMALEG SKÁLDSAGNAGERÐ 99 setningur ritgerða og frásagna og Vefarinn óvenju fjölbreytileg skáldsaga með ljóðum, ritgerðum og stílæfingum. Sumir hafa rætt um jpessi framúrstefnuverk sem aðdraganda fremur en upphaf módernisma á Islandi, vegna þess að ekki hafi svipuð verk fylgt í kjölfarið (Eysteinn Porvaldsson 1980, Ástráður Eysteinsson 1988). Hvað sem því líður er mikilvægt að átta sig á að framúrstefnan var þýðingarmikill straumur í íslenskum bókmenntum á þriðja áratug aldarinnar. Tilvitnunin hér að ofan sýnir að Kristni E. fannst framúrstefnan vera eitt höfuðein- kenni áratugarins, og þó að sægur hefðbundinna skáldverka hafi komið út á þessum tíma getur vel verið að bókmenntasagan muni síðar telja þau ómerkileg í samanburði við þá „undantekningu“ sem framúrstefnuverkin voru. Það er ekki fjöldi heldur mikilvægi bókmenntaverka sem ræður því hvernig bókmenntaskeið eru auðkennd og metin, þegar fram líða stundir. Og framúrstefnan var sterk á þriðja áratugnum þótt hún væri veik á þeim fjórða.1 Annað sem einkennir skáldskap á árunum milli stríða eru þær vangavelt- ur sem þá koma fram um lífsskoðanir og lífsstefnu. Framúrstefnuskáldin voru ekki eingöngu að gera tilraunir með prentlist, eins og Halldór Laxness talar um í uppgjöri sínu um ljóðlist ársins 1930 (Laxness 1931), nýjungarnar birtust ekki í forminu einu, heldur einnig í hugmyndafræðilegu nýjabrumi. bórbergur boðaði sósíalisma í Bréfi til Láru, í Myndum Huldu eru það stríðið og afleiðingar þess sem koma róti á huga skáldsins, Halldór Laxness glímir við alla meginstrauma í hugmyndafræði samtímans í Vefaranum mikla, sem hann lýsir sjálfur sem eins konar yfirliti yfir menningarstrauma tímans (Laxness 1927) og Sigurður Nordal leitar haldgóðrar lífsstefnu í Hel: spyr hvort sé betra, að sinna mörgu og fara víða í lífi sínu eða að sitja kyrr og sérhæfa sig, hvort betra sé að finna sér einn farveg og kafa djúpt eða marga og fara grunnt. Og hér kemur Gunnar Gunnarsson einnig við sogu, því stríðssögur hans, Livets Strand (1915), Varg i veum (1916) og Sal- ige er de enfoldige (1920) eru af heimspekilegum og hugmyndafræðilegum toga, þó að form þeirra kunni að þykja hefðbundið. í þeim sögum er feng- ist við spurningar sem tengjast meðal annars því hvers vegna hið illa gerist þó að algóður alvaldur stjórni heiminum, og hvort hið illa sé hluti af mann- inum.2 Hér er niðurstaðan í skemmstu máli sú að árin 1919-1929 hafi verið ár framúrstefnu í íslenskum skáldskap og að tvennt einkenni hana: tilraunir með form og glíma við lífsskoðanir. Formtilraunirnar koma meðal annars fram í því hvernig menn blanda saman bókmenntaformum (ritgerð og saga hjá Þórbergi og Halldóri, ljóð og saga hjá Huldu og Jóni Thoroddsen, og hvort tveggja hjá Nordal); og glíman við lífsskoðanir tengist oft hlutskipti
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.