Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 34

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 34
Tímarit Máls og menningar Ónefnt er enn þriðja kvikmyndaeinkenni Gerplu og þá jafnframt hið veigamesta, það sem hér skal nefnt klippitækni (e. montage-technic, þ. Schnittechnik). I einföldustu mynd sinni felst þessi tækni í því að skipa frá- sagnareiningum - sem hver um sig hefur ákveðna merkingu - niður á þann veg að við niðurskipanina rís upp ný merking, merking heildarinnar. Hver eining segir þá að sínu leyti ákveðinn sannleik en allur sannleikurinn birtist ekki fyrr en menn gera sér ljósa grein fyrir hvaða einingar heyra saman og hvernig þær tengjast í heildir en það geta þær gert á hinn margflóknasta hátt. Klippitæknin á það sameiginlegt með paródíunni að hún framandgerir textann, þ.e. hún sýnir nauðahversdagsleg fyrirbæri í nýju ljósi, gerir þau eftirtektarverð og merkileg. Hún miðar líka að því að gera lesendur virka í sköpunarferli listaverksins. Hinni sérstöku niðurröðun efnisins er beinlínis ætlað að orka sem hvati á hugarflug lesenda, þeir skulu sjálfir tengja saman einingarnar, velta fyrir sér samspili þeirra og draga ályktanir af því. I Gerplu markast byggingin allt frá smæstu einingum til hinna stærstu af klippitækninni. Það eitt veitir lesandanum ærinn starfa en til viðbótar kem- ur svo að sagan er paródía sem fjallar um tvenna tíma. Hér er ekki nokkur vegur að telja upp öll birtingarform klippitækninnar í Gerplu. Til glöggvunar skulu þó nefnd fáein. I bókinni fer fjölmörgum sögum fram í senn og milli þeirra er lesendum svipt með tíðum klippingum. Það einkennir jafnt fléttuna sem smáar frá- sagnareiningar, og er á þýsku nefnt Einstellungswechsel. Stundum reynast einstakar efnisgreinar vera sérstakar klippiheildir, (e. montage constructions), þar sem hver setning eða málsgrein er þrauthugs- uð eining innan smáheildar, sem er aftur grunduð eining í annarri stærri heild. Finna má einnig þá klippitækni sem kennd er við nánd og heild (þ. Nah- aufnahme und Totale) en þá er sjónum t.d. beint á víxl að stóru og smáu (t.d. megineinkennum þjóðfélagsins og útliti einstaklings) og með tíðum klippingum reynt að setja fram mikilsverðan sannleik. Loks skal nefnt að jafnvel forspáin, þetta ótvíræða fornsagnaeinkenni, birtist í draumum og sýnum Þormóðar sem dæmigerð klippitækni, svo- nefnd Einblendung. Svipaða sögu er að segja um tvenns konar stöðu sögu- manns í frásögninni. I stað þess að kenna hana við riddarasögur eða íslend- inga sögur má segja að klippt séu saman tvö frásagnarsvið, þ.e. hin eigin- lega atburðarás annars vegar og athugasemdir og skýringar sögumanns hins vegar. I krafti klippitækninnar verður formgerð Gerplu ólík formgerð þeirra sagna sem með drjúgri einföldun má kalla hefðbundnar. I sögunni er ekki einn strengur þar sem atburðimir leiða hver af öðrum í harla einföldu or- 288
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.