Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 61

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 61
Aldrei gerði Kristur sálu Þórelfi, vorri móður . . . Eftir þessa geðveiku rökfléttu er jarðvegurinn undirbúinn fyrir næsta hluta ræðunnar sem er krafa um skilyrðislausa hlýðni, skipun um gjöreyð- ingu. Er það mín skipan að þér þyrmið aungu kykvendi er lífsanda dregur í Nor- egi, og gefið eigi skepnubarni grið þar til er eg hef feingið alt vald yfir land- inu. Og hvar sem þér sjáið búandmann við hyski sínu á akri eða eingi, á þjóðgötu eða eikjukarfa, þá gángið þar milli bols og höfuð á; og ef þér sjáið kú, þá leggið hana; og sérhvert hús, berið eld að, og hlöðu, látið upp gánga; og kvernhús, veltið því um koll; brú, brjótið hana; brunn, mígið í hann; því að þér eruð frjálsunarmenn Noregs og landvarnarlið; en hvað eina er þér komist að með réttu eða raungu, dautt eða kvikt, mjólk og slátur eða penn- ínga, alt skal vera yðvart herfáng, nema gull á konúngurinn sjálfur; og skal ekki fyrir yður við mega standa uns þér hafið lagt Noreg að fótum mér. Góðir menn, förum nú til og brennum Noreg í eldi. (486) Þessi hluti ræðunnar er bundinn með stuðlum og endurtekningum: það sem er endurtekið er hið formlega, setningafræðilega merki um röksam- band þ.e. skilyrðissetningarnar „ef-þá", „hvar sem-þá". Undansettar ef- setningar voru algengar í norsku lagamáli á miðöldum.10 Setningafræðin, röð orðanna, verður þannig merkingarbær í ræðu Olafs, þetta er mál lög- gjafans, valdsins. Takturinn verður æ stríðari, samtengingunum er sleppt, setningarnar verða æ styttri, boðhátturinn meira áberandi - uns slakað er á spennu textans með hinni kærkomnu niðurstöðu, hinni röklegu slaufu: „Því að þér eruð frjálsunarmenn Noregs og landvarnarlið." Boðskapur konungsins er bæði einfaldur og flókinn; öll uppbygging skal eyðilögð, öllu lífi útrýmt og hann gengur enn lengra, hann leggur til atlögu gegn sjálfu lífslögmálinu, móðurjörðinni, líkama frummóðurinnar sem skal brenndur í eldi. Á rústum siðmenningarinnar, á brenndum líkama móðurinnar segist Ólafur síðan munu reisa þúsundáraríki sitt og hermanna sinna. Þeir munu verða herraþjóð, sigurvegarar sem ráða fyrir þrælum sínum og öðrum und- irsátum. Draumsýn Ólafs eru einu hugsanlegu lok ræðu hans; þar sem eng- inn veruleiki er lengur, og engin veruleikatengsl, tekur ævintýrið, skáld- skapurinn við. Fræðimenn hafa bent á að ræða Olafs Haraldssonar sé fasísk og svipi sterklega til áróðursræðna Göbbels, sem voru mönnum í fersku minni þá er Gerpla kom út. En við höfum séð að málið snýst ekki aðeins um hina meðvituðu hugmyndafræði, hinn meinta boðskap, heldur líka - og ekki 315
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.