Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 131

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 131
ingar sem byggjast á því að kvæðið sé gamalt en textinn sé að einhverju Ieyti brenglaður eða einhver kafli kunni að vera innskot, hversu góð rök sem ann- ars eru fyrir því. Hann verður jafnvel að neita sér um að skýra kvæðin í afmörk- uðu sögulegu og tímabundnu samhengi, þar sem „ekki er hægt að tala um ákveðinn aldur einstakra kvæða". Þetta skiptir ekki svo miklu máli í sambandi við Hávamál, þar sem ekki er til nema eitt handrit af því kvæði og ekki eru nein sérstök vandamál varðandi text- ann, en Völuspá er öðruvísi farið, og er þá komið að kjarna málsins. Gísli Sigurðsson leggur talsverða áherslu á að í þessari útgáfu sé eingöngu farið eftir texta Konungsbókar, en ekki blandað saman textum með því að styðjast líka við Hauksbók og Snorra- Eddu eins og venjulega hafi tíðkast, en „við þetta birtist ný Völuspá lesendum" (bls. 94), og jafnframt „kemur í ljós að kvæðið er alls ekki eins brotakennt, tyrfið og ruglingslegt og menn vilja stundum vera láta" (bls. 96). Þetta eru mikil tíðindi ef sönn eru, en sitthvað er nú samt við þessi fræði að athuga. Vit- anlega er texti Konungsbókar mönnum löngu kunnur: Sigurður Nordal birtir hann ásamt orðamun úr öðrum hand- ritum í bók sinni um Völuspá, og Ól- afur Briem styðst einnig við hann í skólaútgáfu sinni á eddukvæðum (1968). Nú mætti svara því til, að í báðum þess- um tilvikum sé á ferðinni „blandaður texti", en þar stendur hnífurinn í kúnni. Eina útgáfan sem fer fyllilega eftir ákveðnu handriti er stafrétt eftirprentun þess, því um leið og menn fara að sam- ræma stafsetningu og búa textann í hendur lesendum þarf að leiðrétta pennaglöp og slíkt, og verður þá að glugga í texta annarra handrita ef þau Umsagnir um bakur eru fyrir hendi og styðjast við þau ef þar er að finna villulausan textastað. Þannig hafa útgefendur orðið að taka upp textaafbrigði úr Hauksbók til að leiðrétta villur í Konungsbók, og hjá því hefur Gísli Sigurðsson heldur ekki komist: í 1. vísu hefur hann eignarfallið „Heimdallar" eftir Hauksbók þar sem Konungsbók hefur „Heimdalar", í 24. vísu hefur hann „borðveggur" eftir Hauksbók en ekki „borðvegur" eins og Konungsbók, og í 58. vísu tekur hann upp úr Hauksbók tvær ljóðlínur sem hitt handritið sleppir (en getur um það í skýringum). Fleiri smáatriði mætti nefna. Slíkar leiðréttingar og viðhorfið til þeirra eru ekki eins mikil sparðatínsla og menn gætu haldið. Hingað til hafa útgefendur jafnan prentað upphaf Völu- spár eftir Hauksbók: "Hljóðs bið eg allar helgar kindir, meiri og minni mögu Heimdallar", og hafa þeir ekki verið í vafa um að orð- ið „helgar" sem vantar í Konungsbók, hafi dottið þar niður af hreinni vangá skrifara og eigi að vera með. Sé völvan þannig að ávarpa bæði goð („helgar kindir") og menn („mögu Heimdallar") og tali að beiðni Oðins: "vildu að eg Valföður vel fyr telja forn spjöll fira þau er fremst um man". Hafi Óðinn reyndar áður leitað á vit hennar (28. vísa: „Ein sat hún úti þá er inn aldni kom, yggjungur ása, og í augu leit"). En hérna kýs Gísli Sigurðsson hins vegar að fylgja texta Konungsbókar orðrétt og prentar því upphaf kvæðis- mM IX 385
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.