Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 12

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 12
Tímarit Máls og menningar uppi á fjórðu öld og ætti því strangt tekið fremur að teljast til síðfomaldar en miðalda, enda stendur hann, líkt og samtímamaður hans, Ágústínus, föstum fótum í menntaheimi heiðninnar, um leið og hann af miklum eld- móði veitir hinum nýja boðskap brautargengi. I kveðskap hans kemur þessi staða fram í valdi hans yfir fornu skáldskaparmáli og háttum sem hann hef- ur tilhneigingu til að leysa upp og opna í samræmi við sinn andlega boð- skap, án þess þó að hann gangi svo langt að taka upp rím. Utfararsálmurinn frægi, Hymnus ad exequias defuncti, er geysilangur á frummálinu eða 43 erindi sem skiptast í fjórar slagkveðnar eða „anapestískar" línur hvert, en af þeim þýðir Jón einungis ellefu sem upphefjast við 117. línu sálmsins að hætti Wallins biskups og annarra lúterskra þýðenda. Iam maesta quiesce querela, lacrimas suspendite matres Lát huggast, þú ástvinur hryggur! Nú hætti þinn grátur að streyma! Um þetta og sitthvað fleira um þetta merka skáld hefði þýðandinn svo sem vel mátt fræða lesandann í meðfylgjandi athugasemdum í stað þess að eyða mörgum orðum í hálfgerðar háðsglósur um sálminn sjálfan og sálmasöng almennt, enda má og um þýðinguna segja, að þótt þar sé að sjálfsögðu beitt stuðlum og rími af mikilli íþrótt, glatist þar einmitt það látleysi og tærleiki sem prýða þennan rímlausa sálm. Engu að síður mætti ætla að Jón Helgason hafi haft einhverja þörf fyrir að þýða einmitt kvæði af þessu tagi, þar sem fjallað er um dauða holdsins og upprisu, því svo er og um tvær aðrar þýðingar hans frá miðöldum, þar sem eru eitt erindi úr sálmi eftir Kólumkilla hinn írska, og annað kvæði öllu frægara sem nefnist Grafletur Alkvins eða Epitaphium Alcuini, þar sem skáldið líkt og ávarpar vegfarandann neðan úr gröf sinni og þylur yfir honum sitt máttuga „Siste viator" undir fornum elegíuhætti af mikilli list, enda var Alkvin einn helsti lærdómsmaður á tímum Karlamagnúsar. Hér er í senn einkar fróðlegt og ánægjulegt að sjá hve hinn forni háttur, hvort sem við viljum nefna hann elegíuhátt, distíkon eða tregalag, fellur vel að stuðl- aðri íslensku í höndum snjalls skálds, sem þó var raunar vitað fyrir, eftir að Jónas Hallgrímsson orti undir þeim ágæta hætti Island farsældafrón. Þýð- íng Jóns er gott dæmi og fyrirmynd þess, hvernig beita má í senn eðlilegu og kjarnmiklu íslensku máli, án þess að nokkuð sé slakað á kröfum um ná- kvæmni: 266
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.