Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 107

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 107
Myndir á Sandi dansi umhverfis gosbrunn á nútímasviði. „Maðurinn" reynir líkt og skóg- arkonungurinn að sameinast konunni en á milli þeirra er ósýnilegur múr sem hvorugt kemst yfir. Fullnægingin: fró, kyrrstæð nánd og upphafning- í vitund annars en ekki hins; og „hann flaut uppi, þögull, gnístandi tönnum af angist þess að vera einn og geta ekki sameinast himni hennar" (180) því að „hann var fyrir utan og vissi af þeim" (143), fyrir utan og án getu til að ummyndast í hold þar sem hugsunin er ekki til né hið tilfinningalega og orðleysan ríkir. Reynir þó án afláts að upplifa slíkt ástand, svo sem þegar „ofbeldið fór fram, og maðurinn þrýsti hinni einmana vitfirrtu ást milli fóta henni"(231). Samskiptin öll einkennast af slíkri misvísun. „Maðurinn" er einangraður í tíma sínum, full meðvitaður og þrúgaður af þrá. Að vissu leyti minnir hann á ljóðsjálf rómantískra skálda. Ást margra þeirra er ekki annað en ímyndun sem fjarlægðin vekur, fölskvuð minning eða draum- kenndur möguleiki: styð ég mig að steini og eina þrái ég þig. Sálfræði kyn- lífs og ástar er með nokkuð öðrum hætti í Fuglinum. Þar er nálægðin ekki annað en afhjúpuð blekking, þráin þá mest og skorturinn, ósamræmið. „Hvernig eigum við sem erum svona nálægt hvort öðru að fara að sjá hvort annað" (168). Reynsla „mannsins" er brotin og tvístruð en safnast þó oft saman í eins- konar brennipunkti: ofurskynjun þar sem allur tími er í senn og „rósagarð- ar" dulvitundarinnar opnast. Vandinn sá að samstilla dulsæið og líf í tíma og rúmi, algleymið og ytri nauðsyn. „Maðurinn" lifir á mörkum, brotinn um línu líkt og tvífari hans, málarinn, sem sundrast að lokum. Sögu „mannsins" lýkur þó ekki í upplausn heldur ákveðinni niðurstöðu eins og áður var sagt. Vitund um hringrás og skapandi háska, hlutverk manneskj- unnar: Það var alltaf stríð, og myndi alltaf verða. Hann vissi það núna og fann að hann var sterkur af veikleikanum, og af því að vera alltaf á verði einsog dýrið í frumskóginum, hann hafði lært að varast hættumar og vissi að þær gátu sigrað hann ef hann gleymdi þeim: það er mitt líf, hugsaði hann. . . (278) Að síðustu verður goðsögnin að meðvituðum veruleika „mannsins"; sviðin tvö falla saman. Um leið sameinast boð textans því erindi sem lesa má úr öðru goðsögulegu skáldverki, Aðventu Gunnars Gunnarssonar: að hlutverk manns sé að spyrna á móti broddi dauðans uns hann smýgur í gegn og hæfir hjartað. Slíkt sé hlutskipti manna á jörðu. Goðsögnin: form og veruleiki Hið hefðbundna sjálf, heildstætt og ofríkiskennt, tók að leysast upp um og 361
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.