Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 38

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 38
Tímarit Máls og menningar menn samfélagsins, þó auðhyggjan sitji í öndvegi hjá hvorum tveggja. Þyki einhverjum gengið feti of langt í túlkunum skal til viðbótar minnt á hug- tökin „verslunarauðvald" og „útgerðarauðvald" sem gjarna hafa verið not- uð um hina tvo arma íslenskrar borgarastéttar - og hver afstaða þessara arma var t.d. er herstöðvamálið bar fyrst á góma. I Gerplu kemur síðar fram að hinn harðlyndi höfðingjasonur, Vermundur, unir illa ófriði og yfirgangi erlendra konunga er seilast vilja til valda á Islandi en auður kaup- mannsins og friðflytjandans Þorgils á sér ýmsan uppruna annan en frið- saman. Þorgils á hlut í skipi með kaupmönnum sem „vóru svo kaupmenn að þá keyptu þeir við menn er þess var kostur, en ræntu að norrænum sið þar sem eigi vóru menn fyrir líklegir að verja eigur sínar".16' Fleiri dæmi mætti nefna en hér skal þess aðeins getið að Vermundur er gjarna einkenndur með hinni fornu goðanafnbót meðan Þorgils fær hinn nýtískulega titil „auðkýfíngur" eða er kenndur til kaupmennsku á einn eða annan veg.17) IV Aldo Keel er í hópi þeirra manna sem telur Gerplu marka nokkur hvörf á höfundarferli Halldórs. Hann heldur því m.a. fram að saga Ólafs digra beri í bókinni vitni um að sögur Halldórs séu að fjarlægjast íslenskan veruleik. Hann segir að Olafur sé samnefnari pólitíkusanna í Gerplu og í honum birtist sameinuð eyðingaröfl sögunnar. En þar eð hann gangi fram með nöktu ofbeldi skírskoti hann til annarra samfélaga en hins íslenska; kapítal- isminn á íslandi beiti ekki báli og brandi heldur duldu ofbeldi.18' Vilji maður verða nokkurs vísari um Olaf digra er ágætt að athuga lýs- ingar á limaburði og leggjalagi ýmissa persóna í Gerplu. Frá því er m.a. skýrt að Ólafur sé kiðfættur og ilsiginn en Ríkarður Rúðujarl tindilfættur. Um fótaburð og leggi Knúts konungs er ekki farið beinum orðum en sennilega er hann beinfættur og „kann sig" ótvírætt í limaburði, samanber eftirfarandi lýsingu á honum: „. . . hann nam í bernsku þær íþróttir er heyrðu tígnarmönnum, vígfimi og riddaraskap, og bera vopn eða klæði . . . eftir kurteisi þeirra barúna er hlýddu keisaran- um."") Er höfðingjar víkinga ganga til skírnar í Rúðu er þess sérstaklega getið að í hópi þeirra eru „lágir ístrumenn, kríngilfættir og hnakkakertir (leturbr. bk.)".20) Snemma í sögunni kemur einnig fram að á 11. öld hafi flestir karlmenn á íslandi verið „lágir vexti og bjúgfœttir (leturbr. bk.) . . . knýttir og kreptir af kveisu" þar eð feitmeti var „lítt haldið til alþýðu." 21) í hópi þessara manna er Þorgeir Hávarsson „eigi hár til knés og nokkuð kríngilfcettur (leturbr. bk.)".22) Lýsingum af þessu tagi er m.a. ætlað að svipta blekkingarhjúpnum af kappaímynd fornsagnanna. Mestu skiptir þó 292
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.