Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 80

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 80
Tímarit Máls og menningar segir, verða konur að giftast, það er eina virðingarverða lífsstarfið sem þeim býðst, en í öllum bókum sínum er Jane Austen grimm við hagkvæmnis- hjónabönd. En til að flækja málin hefur hún nákvæmlega sömu vantrú á ástríðusamböndum. Verstu örlög nokkurrar manneskju að hennar mati eru að vera hneppt í varðhald sambúðar ósamlyndra hjóna, hvort sem upphaf þeirrar sambúðar var girnd eða ágirnd. Bennethjónin eru besta dæmið um þetta í Hroka og hleypidómum. Skýrt er tekið fram að Bennet, vel greindur hæglætismaður, hafi fallið fyrir feg- urð konunnar sem hann giftist en ekki hirt um að athuga hvort þau ættu nokkuð sameiginlegt. Sambúð þeirra hefur gert þau bæði að verri mann- eskjum. Á móti þeim setur höfundur bróður frú Bennet og konu hans, Gardinerhjónin. Þau eru að vísu kaupmannshjón í London sem landeig- endaaðlinum þótti ekki fínn pappír á þeim tíma, en þau eru samstiga að greind og gjörvileika, eiga sameiginleg áhugamál, taka fullt tillit hvort til annars og reka líf sitt í sameiningu. Hver einustu hjón í sögunni eru ungum persónum hennar rannsóknar- og umhugsunarefni en Gardinerhjónin verða fyrirmynd Elísabetar. Raunsœ á tíma rómantíkur? Þó að Hroki og hleypidómar sé ástarsaga og skrifuð þegar rómantíska stefnan var í uppgangi í Bretlandi, verður ekki með nokkrum rétti haldið fram að Jane Austen sé talsmaður rómantískrar ástar - ástar í uppreisn eða ástar í meinum. Ást við fyrstu sýn finnst henni fáránlegt fyrirbæri til að byggja lífshamingju sína á. Gagnkvæm virðing sem byggð er upp smám saman þykir henni miklu traustari undirstaða. Fljótt á litið virðast sögur hennar alveg óskyldar verkum rómantísku höfundanna sem geystust fram á sjónarsvið breskra bókmennta um sama leyti og hún. Charlotte Bronté, sem fæddist árið áður en Jane Austen dó, leit greinilega á hana sem leif frá eldri tíma. Hún skrifar í bréfi til G. H. Lewes árið 1848: Af hverju ertu svona hrifinn af ungfrú Austen? Ég skil það ekki . . . Ég hafði ekki lesið Hroka og hleypidóma þegar ég las það sem þú sagðir um þá bók, svo að ég náði mér í hana. Og hvað sá ég? Nákvæma eftirmynd af hversdagslegu andliti, vandlega girtan og vel ræktaðan garð með vel hirtu gerði og viðkvæmu blómskrúði; ekki vott af skýrum, Iifandi andlitsdráttum, hvergi vítt og opið landslag, ekkert ferskt loft, engin blá fell, engan bunulæk. Ekki myndi mig langa til að búa með löfðunum hennar og hefðarmönnunum inni í þessum glæsilegu, lokuðu húsum. (Vitnað eftir Tony Tanner: „Int- roduction.") Það er eðlilegt að Charlotte Bronté skyldi finnast þetta. Miðað við fræg- 334
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.