Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 42

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 42
Tímarit Máls og menningar hvert fyrirbæri felur í sér andhverfu sína og hefur merkingu í samræmi við samhengið er það birtist í hverju sinni, og þá umfram allt í samræmi við þá staðreynd að þjóðfélag sögunnar er klofið. Með persónunum fimm, Þor- móði og þeim sem etja kappi um hann, eru innbyrðis dregnar margar hlið- stæður og andstæður sem taka t.d. bæði til sálfræðilegrar reynslu og fé- lagslegra aðstæðna. En það segir aðeins hálfa sögu ef þessar hliðstæður/ andstæður eru raktar eða athugaðar sem vélrænar, óhagganlegar einingar og án þess að tekið sé mið af samfélagsmynd sögunnar. Það er ekki hend- ing ein að tveir frjálsbornir alþýðumenn (Kolbrún og Þorgeir) og tveir eignamenn (Þórdís og Olafur) stríða um skáldið, Tveir ófrjálsir alþýðu- menn, Loðinn, þræll Kolbrúnar, og Kolbakur, þræll Þórdísar, eru einnig órjúfanlega bundnir þessu stríði. Stéttskipting er með öðrum orðum sett á oddinn og reyndar einnig söguleg þróun - þó að hér gefist ekki kostur á að gera henni skil. Táknmál sögunnar sýnir og, svo ekki verður um villst, að verið er að lýsa átökum andstæðra þjóðfélagsafla um skáldið. Þorgeir, fóstbróðir Þormóðar, er dauðamaðurinn. Hann er almúgamað- urinn sem þjónar eignastéttinni og kallar Þormóð til sömu þjónustu. Kolbrún, ástvina Þormóðar, er tröllkonan, alþýðukonan sem rís gegn eignastéttinni og krefst þess að skáldið deili lífi sínu með snauðum mönn- um og yrki þeim sín ljóð. Ólafur digri er konungurinn sem á orðsæld sína undir hirðskáldum. Hann er sá fulltrúi eignastéttarinnar sem stýrir löndum og herjum og seiðir til sín Þormóð sem trúir að maður skuli „vera hetja fyrst en skáld síðan, og ráði hjartaprýðin kvæðinu."31) Þórdís, eiginkona Þormóðar, er valkyrjan, efnakonan sem ræður blóm- legu búi, hjónum og þrælum, og býður skáldinu einkasælu og einkaauð. Kolbakur ifogl þann sem gelur valkyrjunni son, eldhærðan og skjálgan. Eftir fæðingu drengsins hverfur Þormóður brott af búi sínu, biður þó sveininn áður velkominn að ráða lendum hetju og skálds. Loðinn varðveitir sax tröllkonunnar, lengst af aðeins utan mannamóta en fær það þó um síðir á Stiklarstöðum þar sem hann bregður því og banar skáldinu. Hvortveggi þrællinn ann húsfreyju sinni og hvortveggi skerpir þjóðfélagsandstæðurnar sem lýst er. Samskipti Kolbaks og Þórdísar sýna hve andstæðir hagsmunir ríkismanna og þræla eru; af viðskiptum Loðins og Kolbrúnar má sjá að hagsmunir alþýðu og þræla fara saman. Konurnar tvær skulu nú teknar sem dæmi til að sýna nokkuð frekar hvernig persónunum sem kljást um Þormóð er lýst og hvernig móthverfur marka frásagnir af þeim. Kolbrún er snauð ekkja, réttlaus barnsmóðir Vermundar sem hann hefur losað sig við í einhvern eyðilegasta fjörð á Islandi. Kolbrúnu gerir Þormóð- 296
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.