Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 32

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 32
Tímarit Máls og menningar pers. ft., mál hans er sniðið að orðfæri fornra sagna og hann hefur prólógus að sögunni líkt og t.d. Snorri. I formálanum kveðst hann vilja segja frá þeim fóstbræðrum Þormóði Bessasyni og Þorgeiri Hávarssyni og telur þær ástæður helstar að enn hafi ekki verið færðar í letur margar fróðlegar sagnir af þeim. Hann tíundar og ýmsar heimildir sínar, þ. á m. Fóstbræðrasögu hina meiri og fer þá að sið miðaldamanna er þeir vildu auka trúverðugleika frásagna sinna. Aldrei talar sögumaður eins og sagan sé skáldsaga á nútíma- vísu, heldur notar orðalag þeirra sem þekktu ekki höfundarhugtakið, segist vilja „rifja" frásögur „upp", færa þær á „einn stað" og annað þvíumlíkt.8) Þetta miðaldayfirbragð helst allt til loka sögunnar og leggur sitt af mörkum til að hún verði paródía eða skopstæling. Onnur veigamikil atriði sem minna á frásögutækni fyrri alda og ótalin eru, eru forspáin - en lesendum er gjarna sagt fyrir um hver örlög per- sónanna muni verða - og tvenns konar staða sögumanns í frásögninni. Annars vegar segir hann frá samkvæmt þeim almenna sið Islendinga sagna að láta söguefnið skýra sig að mestu sjálft. Þá fer lítið fyrir honum, hann lýsir persónum og atburðum einkum utanfrá og skírskotar til almannaróms eða innlendra og erlendra bóka er hann gefur upplýsingar. Hins vegar er hann harla fyrirferðarmikil persóna í sögunni. Hann tengir ekki aðeins saman ýmsa hluta frásagnarinnar og brúar tímaeyður, heldur setur hann gjarna fram skýringar á aðstæðum og ástandi á sögutíma, skýtur að athuga- semdum er varpa ljósi á persónur, tengir sögu- og frásagnartíma og heldur jafnvel langar tölur. Að þessu leyti minnir hann töluvert á þá sem segja frá í riddarasögum en þó fyrst og fremst á fyrirrennara sinn, þann atkvæðamikla mann - ef þeir voru þá ekki fleiri en einn - er segir frá í Fóstbræðrasógu Flateyjarbókar. Því hefur verið haldið fram að Fóstbræðrasaga skopstæli Islendinga sög- ur. Sé það rétt, vitnar ekki aðeins stíllinn í Gerplu og sitthvað í afstöðu sögumanns til frásagnarefnisins um tengslin við forna tækni, heldur einnig sjálf skopstælingin að hluta til, þ.e.a.s. að því leyti sem skopið beinist að fornum sögum og hugmyndum þeirra. En Gerpla er ekki samin fyrir lesendur á miðöldum! Enda þótt sagan sæki efni sitt að nokkru til fornsagnanna og stæli þær, skopstælir hún þó fyrst og fremst hugmyndir 20. aldar manna; annars vegar ákveðnar hug- myndir þeirra um fornsögurnar og þjóðveldisöldina, hins vegar ýmsar hug- myndir þeirra um sjálfa sig og eigið samfélag. Fornsagnaeinkennin í frá- sögutækni sögunnar sýna líka ekki hvað síst að höfundur hennar kann að færa sér í nyt að íslenskar miðaldasögur eru mjög myndrænar og eiga því töluvert sameiginlegt með kvikmyndinni, öflugasta listformi 20. aldar. Að ákveðnu marki notar Gerplu.höfundur svipaða eða sömu tækni og höf- 286
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.