Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 62

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 62
Tímarit Máls og menningar síður - um sefjunina, „töfrana", hinn ómeðvitaða boðskap. Hinn duldi boðskapur fylgir mynstrum geðveikinnar, og býður áheyrandanum inn í lokkandi og hættulegt afturhvarf til hinna bernsku forma tilfinninganna, svo sem eyðileggingarþarfar, blindrar reiði og sadisma- sem eru formgerð- ir í sálarlífinu á tímabilinu fyrir Ödipusstigið. Allt Jjetta höfðar til djúpra laga í persónuleika hvers og eins. Og áheyrendur Ólafs Haraldssonar láta ræðu hans tala til sálardjúpa sinna, taka boðskap hans gildan í persónuleg- um samhljómi sem þeir hafa ef til vill ekki vitað að væri til. Þeir eru reiðu- búnir að eyða heiminum. Hið tragíska við persónu Ólafs er að á meðan hann flytur þessa ræðu veit hann að hún er geðveik: Og á þessari hinstri nóttu vorrar frásögu . . . þá verður konúnginum eigi svefnsamt. Það hyggja menn að örendi það er hann skaut á um kvöldið kætti minnur skap sjálfs hans en þess liðs er honum fylgdi;. . . (490) Trúnaðurinn sem Ólafur náði að byggja upp við Krist sinn í Kænugarði stendur nú á milli hans sjálfs - og þess manns sem talaði fyrir liði sínu um kvöldið. Sá fyrri var í þann veginn að taka sér stöðu sonarins í auðmýkt, sá síðari eyðir bæði syninum og föðurnum með því að taka sér hið æðsta vald, gera sjálfan sig að guði. Og þegar Ólafur lítur upp á hörginn að baki kon- ungstjaldinu, sér hann ekki aðeins Krist sinn heldur líka þá guði sem menn hans trúa á: Jómala og Þór - þeir sitja þrír samsíða, enginn öðrum hærri - þrír feður og jafngildir engum fyrir Ólafi Haraldssyni. Faðirinn er horfinn honum og eyðan verður ekki fyllt af nálægð af því að nafn föðurins er að- skilnaðurinn, fjarlægðin, tómið. Þetta verður augnablik sannleikans fyrir konunginum: Konúngur legst á grúfu niðrá jörðina og er honum þúngt. Og um síðir lyftir hann upp augum sínum til hörgsins og tekur svo til máls: Haugbyggjar, segir hann, hversu sem þér heitið! Haldið nú í hönd brennumanni þessum frægðarlausum, firðum kappafulltíngi og klerkaþjón- ustu, án kvenna ástum og hróðri skálda, vinarlausum og aleinum manni: mér er nafn yðvart eingisvert en huggun yðar alt. (492) Loksins skilur Ólafur Haraldsson að það er aðskilnaðurinn sem gerir hann að manni og er tilvistarlegt hlutskipti hans og um leið viðurkennir hann hinn endanlega aðskilnað. I angist sinni þrýstir hann sér að jörðinni, móð- urinni sem hann vildi brenna. Hann hefur kallað dauðann yfir sig á flótta sínum undan honum. 316
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.