Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 14

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 14
Tímarit Máls og menningar allt það mikla hreystital. Samruni forngrísks og fornnorræns verður hér býsna magnaður eins og oft áður, og það leynir sér ekki að Jón hefði verið rétti maðurinn til að þýða Hómerskviður og Eneasarkviðu í bundið mál, ef hann hefði snúið sér að þeim hlutum. Einstaka línur í þýðingunni á kvæði Saxa minna raunar talsvert á hetjuljóð frá grískri fornöld, og línan: Fagurt er fjörtjón þess rekks er fellur að sjáanda jöfri, á sér til dæmis samsvörun í upphafslínu kvæðisins Herhvöt eftir Tyrtajos hinn spartverska í þýðingu ofanritaðs: Fagurt er fall þess sem deyr í fremstu víglínu í stríði nema hvað konunghollustan er ólíkt ríkari þáttur í fari Danans. Annars mun latínukvæði Saxa um þá Hjalta og Bjarka að mestu leyti byggt á norrænum kvæðum sem nú eru glötuð, og víst er um það að stuðl- aðir hættir germanskra mála hafa löngum þótt duga vel til að mæra hetju- dáðir og vígaferli engu síður en latneskt hexametur, eins og best má sjá af Eddukvæðum. Af sama toga og þau er Hildibrandskviðan þýska eða það brot hennar sem varðveitst hefur og Jón þýðir, og eru því hæg heimatökin, enda getur þýðandinn þess sjálfur í ritgerðarkorni um kvæðið að stundum sé „unnt að fylgja þýzku orðunum án þess að víkja við að ráði" (Ritgerða- korn og ræðustúfar 1959, bls. 62). Allt um það hefðu fáir, ef nokkur, getað þýtt kviðuna með jafnmikilli prýði og Jón Helgason sem sameinaði á ein- stakan hátt kunnáttu í íslensku máli og bragsnilld, og má raunar segja sem svo að með þessari þýðingu höfum við eignast eitt Eddukvæði í viðbót, enda er efni þess, einvígi feðganna Hildibrands og Höðbrands með þeim harmræna blæ sem hæfir slíkum bókmenntum eða svo vitnað sé í orð þýðandans: „Hvergi þar sem skáld hafa stefnt feðgum saman í bardaga hef- ur harmleikurinn aðra eins dýpt og í þessari meira en þúsund ára gömlu kviðu" (Ritgerðakorn bls. 76). Harmrænn blær og dramatískur þráður einkenna einnig aðra tegund ljóðlistar sem er sýnu látlausari í búningi og alþýðlegri, en það er hin svo- nefnda ballaða eða danskvæði sem á einnig rætur að rekja til miðalda, þótt þau hafi flest ekki komið upp á yfirborðið eða á prent fyrr en í söfnum manna eins og Percys (1765), Herders (1778), Childs (1882-98) og Grundt- vigs (1853) og því erfitt að segja til um tilurðartíma einstakra kvæða af þessu tagi. Einkenni þeirra eru einfalt rím (oftast aabb o.s.frv. eða abcb) og mikil samþjöppun þar sem slitróttur efnisþráður sveipast ákveðinni dulúð, og eru tvö kvæði sem Jón þýðir úr ensku, Hrafnakvæði og Játvarðskvæði 268
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.