Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 116

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 116
Umsagnir um bækur UM VEFARANN Halldór Gudmundsson. „Loksins, loksins". Vefarinn mikli og upphaf íslenskrar nútímabókmennta. Mál og menning. Reykjavík 1987. 232 bls. Vefarinn miklifrá Kasmír (1927) er ekki aðeins þýðingarmikill áfangi á hinum langa rithöfundarferli Halldórs Laxness. Þetta verk táknar einnig tímamót í ís- lenskri skáldsagnagerð yfirleitt. Slíkt rit hefði vafalaust vakið mikla eftirtekt víða á Norðurlöndum um það leyti sem það birtist. Það er því engin furða að ís- lenskur ritdómari, Kristján Albertsson, fagnaði Vefaranum af hrifningu. Rit- dómur hans í tímaritinu Vöku 1927 hefst á orðunum: „Loksins, loksins tilkomumikið skáldverk, sem rís eins og hamraborg upp úr flatneskju íslenskrar ljóða- og sagnagerðar síðustu ára!" „Loksins, loksins" - einmitt þau orð hefur Halldór Guðmundsson kosið sem heiti bókar sinnar með undirtitilinn „Vefarinn mikli og upphaf íslenskra nú- tímabókmennta". Einsog þessi titill bendir til hefur ætlun höfundar verið „að nota verk Halldórs sem útgangs- punkt til að ræða þróun íslenskra bók- mennta fyrsta áratuginn eftir fullveldið 1918" (8). I því skyni er athyglinni beint að „þriðja áratugnum," sem virðist hafa haft í för með sér gagngera breytingu í menningarlífi íslendinga. Reykjavík þróast smásaman í áttina til borgaralegs 370 þjóðfélags; þýðing borgarinnar er gefin til kynna í fyrirsögninni „Menningar- byltingin og Reykjavík" (26). „Á fyrstu tveimur áratugum aldar- innar er það enn svo að flestir sem láta sig dreyma um að verða rithöfundar fara utan, meirihlutinn reyndar til Dan- merkur. Það var erfitt að koma bókum út á íslandi og höfundar gátu ekki vænst mikilla tekna." (35) En á „þriðja áratugnum" - sem er eitt meginhugtak- ið í bókinni - hafa skilyrði mennta- manna breyst verulega. Það er til dæmis furðulegt, að minnsta kosti í augum út- lendings, að stærsta iðnfyrirtækið í Reykjavík á fullveldisárinu skyldi vera prentsmiðja: „Gutenberg með 40 starfs- menn" (29). Menningartímaritin standa með miklum blóma. Iðunn, Eimreibin og Vaka (stofnuð 1927) eru með „um 2000 áskrifendur hvert árið 1928" (42). Þetta eru forvitnilegar tölur, og hefðu vissulega þótt mjög viðunandi hvar sem er á Norðurlöndum. Þar að auki varð hið gamla og virðulega tímarit Skírnir ársrit, „2-300 blaðsíður í hvert sinn" (42). „Ársáskrift að tímariti kostaði yf- irleitt 10 krónur, sem voru daglaun verkamanna." (42) I kaflanum „Hugmyndafræði ís- lenskra menntamanna" (45-61) er fjallað um framlag manna einsog Ágústs H. Bjarnasonar, Guðmundar Finnboga- sonar og Sigurðar Nordals í umræðum um íslensk menningarmál. Þeir höfðu allir lært við erlenda háskóla og voru þannig vel að sér í evrópskum menning-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.