Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 41

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 41
Um beinfietta menn er láta drepa Hávar föður Þorgeirs þar eð þeir una ekki þeim ódæmum að til þeirra sé stefnt „skillitlu fólki" af öðrum landshlutum. 27) Og þar með er komið að meginatriðinu er tengir feril Ólafs við ísland sögunnar. Hliðstæðurnar í persónusköpun og ýmis konar samspil klippi- eininga í fyrri og seinni hluta sögunnar eru nýttar til að sýna að samfé- lagsforsendurnar sem ala hann af sér, gera honum kleift að ná völdum og sitja á valdastóli alllanga hríð, eru fyrir hendi á íslandi ekki síður en í Nor- egi. Það gildir jafnt um stéttaskiptinguna sem getur hann af sér og þá eigna- stétt er styður hann til valda, með því að múta eða þiggja mútur. Frásögnin af Olafi sýnir því ekki síst hve Gerp/#höfundur telur brýnt að menn hugsi um Island samtímans í víðu alþjóðlegu samhengi, dragi ályktanir og bregð- ist við í samræmi við það. íslenskt þjóðfélag lýtur sömu lögmálum og önnur borgaraleg samfélög á hnettinum og býður því sömu hættum heim. Kjósi lesendur ekki að fá kið- fætta menn á valdastóla, verða þeir að breyta því samfélagi sem skapar ríka menn og fátæka, upplýsta og óupplýsta, eða m.ö.o. því samfélagi sem elur beinfætta menn og bjúgfætta, kiðfætta, kríngilfætta og tindilfætta! V Ymsir hafa litið svo á að Gerpla væri persónusaga Þormóðar Kolbrúnar- skálds og aðrir hafa túlkað söguna einkum með hliðsjón af örlögum hans. Það hefur því verið útbreidd skoðun að sagan bæri vitni um svartsýni höf- undar síns: Þormóður yfirgæfi giftu og grósku í Ögri til að fylgja hetju- hugsjón sinni en stæði uppi að bókarlokum með rústir blekkingarinnar ein- ar. Af því mætti sjá að trú Halldórs Laxness á manninn og framfaramögu- leika hans hefði verið heldur takmörkuð við upphaf sjötta áratugarins. 28) - Mig langar að endingu að líta á frásagnir af Þormóði og niðurlag Gerplu. Því miður verð ég að stikla á stóru. Sagan lýsir m.a. átökum sem verða um skáldið, jafnt innra með því sjálfu sem utan þess. Það eru einkum fjórar persónur sem gera tilkall til Þormóðs og takast á um hann, beint eða óbeint, þ.e.: Kolbrún í Hrafnsfirði og Þor- geir Hávarsson, Þórdís í Ögri og Ólafur digri. Sumir hafa talið að í tog- streitu þessara persóna væri öðru fremur teflt fram andstæðunum einkalífi og afskiptum af samfélagsmálum og kæmu yfirburðir einkalífsins fram í lýsingum á Ögurárum Þormóðar en þau eru gjarnan talin ídeal höfundar.29' Ymsir hafa einnig álitið að lýsing kvennanna tveggja og frásagnir af við- skiptum þeirra við skáldið vitnuðu um tvíhyggju, jafnvel kristilega.30' Hvorttveggja viðhorfið strandar á því að í Gerplu er hvergi að finna algild- ar stærðir. Eins og fyrr hefur verið vikið að er söguheimurinn kvikur; sér- 295
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.