Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 44

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 44
Tímarit Máls og menningar brögð Þórdísar bera þá m.a. vitni um fórnfúsa ást hennar. En um leið sýna þau að valkyrjan gengur til verka. Hún greiðir veg Þormóðar svo að hann megi þjóna konungi eignastéttarinnar, sængar hjá Kolbaki og elur honum son. Eftir situr þrællinn sem unnað hefur henni frá barnæsku, sviptur allri lífslöngun, táknrænn sigurvegari í stærsta ósigri eigin lífs. A Grænlandi „millum nöktra kletta" bregst alþýðukonan við tíðindum um konungsþjónustu á annan veg.36) Hún er raunar engu síður en Þórdís tilbúin að fóma þræl sínum fyrir skáldið en þá af því að hún veit að hún hefur „aldrigi karlmann áttan" þrælnum betri og mun aldrei eignast; hún vill bókstaflega allt til vinna að koma í veg fyrir að skáldið gangi í konungs- þjónustu.37' Hún ber t.d. markvisst saman það sem hún og konungurinn hafa að bjóða, segir m.a. að taugrefti salurinn á lyngi, afraksturinn af vinnu hennar og þrælsins, sé ef hún vilji það ríki sem stutt er fleiri köppum og ágætari en Ólafur digri hafi á að skipa. Á Stiklarstöðum gerir Kolbrún Þormóði lokatilboð sitt. Þegar hann hafnar að deila kjörum með alþýðunni og kýs þess í stað að skipa sér í vopnaviðskiptum við hlið konungs og annarra erkióvina hennar, eru örlög hans ráðin. Ljóst er að Þormóður mun falla fyrir saxi Loðins og sameinuð njóta al- þýðukonan og þrællinn uppskerunnar af erfiði sínu. Ólafur digri fellur einnig en þá fyrir lurkum bænda, kappanna sem geta varið ríki alþýðunnar ef hún vill. Sigur alþýðunnar á Stiklarstöðum ber vitni um að endir Gerplu er ekki með öllu svartsýnn. En hefur Þormóður kostað öllu fyrir ekkert? Lýsa gerplan sem aldrei er flutt og dauði skáldsins einvörðungu uppgjöf? Hér verður því svarað neitandi. Þormóður leggur að sönnu allt í sölurnar fyrir draum sem endurspeglar veruleikann á annan veg en hann hyggur. En þeg- ar hann horfist loks í augu við hver tengsl draums og veruleika eru stendur hann ekki aðeins frammi fyrir blekkingu - með lífi sínu og limum hefur hann keypt dýra þekkingu. Hann hefur öðlast þann skilning er meinar honum að flytja konungsdrápu og kveður hann burt frá konungsþjónustu. I því er naumast uppgjöf fólgin. Saga Þormóðar er að sjálfsögðu harmræn en ekki aðeins og einvörðungu. „I krafti þess sem á sér enga von verður vonin okkar" segir Walter Benjamin.38' „Af hörmungum höfum við reynslu okkar" segir Bertolt Brecht.39) Það eru þankar af þessum toga sem virðast enduróma í sögu Þormóðar og af þeim eiga lesendur að draga sína lær- dóma. Þeir skulu snúast öndverðir gegn konungum öllum og verða sælu- menn í sal á lyngi. 298
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.