Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 15

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 15
Hjá aldintrénu góð dæmi um þetta og það hvort á sinn hátt, þar sem hið fyrra er meira í ætt við frásögn en hið síðara við leikrænt samtal, sem nær áhrifamiklu há- marki í óvæntri afhjúpun, en sameiginlegan eiga þau seiðmagnaðan þunga sem nýtur sín prýðilega í þýðingu Jóns. I svipuðu formi er annað kvæði frá miðöldum, þótt það sé ólíkt að efni, kvæðið um köttinn Pangúr Ban sem er fyrir margra hluta sakir forvitnilegt. Af því má ekki einungis sjá að þeir Baudelaire og T. S. Eliot voru síður en svo fyrstir manna til að yrkja um þá merku skepnu, köttinn, heldur má og sjá í því fyrirmynd að frumkveðnu kvæði Jóns, Á afmæli kattarins, enda þótt kvæðin séu ólík að því leyti að hinn írski höfundur kvæðisins um Pangúr Ban dregur einkum fram hlið- stæðurnar í fari kattar og manns, „enda báðir sama kyns", en Jón hins veg- ar hið framandlega og viðsjárverða í eðli þessa óargadýrs, þótt samanburð- urinn í lokin verði allur kvikindinu í vil, sem hefur ólíkt næmara lyktar- skyn og sýnu glæsilegri afturenda en mannkindin. En þótt ballaðan sé alþýðleg og ópersónuleg að uppruna, má beita því formi á afar persónulegan hátt, einkum hinni svonefndu frönsku ballöðu sem er sýnu flóknari en áðurnefndar, en það gerir höfuðskáld Frakka í lok miðalda, Fran^ois Villon, og það eru einmitt þýðingar Jóns á kvæðum Vill- ons sem mest ástæða er til að fagna hér að öðru ólöstuðu. Villon er í orðs- ins fyllstu merkingu poéte maudit sem komst oftar en einu sinni undir manna hendur og það engan veginn að ósekju, þar sem hann var bæði sek- ur um þjófnað og manndráp (að vísu í sjálfsvörn) og lagði lag sitt við mis- indismenn og skækjur, þótt hann hafi fengið klerklega menntun í Sorbon- ne. En einmitt þetta villuráf Villons út af hinni beinu braut skikkanlegs líf- ernis hefur trúlega átt stóran þátt í því að skerpa sýn hans og tilfinningu fyrir ýmsum þeim hliðum mannlegs lífs sem önnur skáld, jafnt trúbadúr- arnir á undan honum sem klassísk-rómantísk góðskáld á eftir honum, hafa verið furðu glámskyggn á og jafnvel beinlínis viljað horfa framhjá. Hið svonefnda Testamenti hans er sannkallað documentum humanum og raun- sæislegar lýsingar hans á eigin högum og umhverfi, sem færa lesandann beint inn í hið rysjótta aldarfar er ríkti í Frakklandi á árunum eftir hundrað ára stríðið, hafa orðið mörgum skáldum á síðari og síðustu tímum, sem yrkja í andrómantískum anda, leiðarljós, enda margt sameiginlegt með hans tíma og okkar öld. Kaldhæðnislegt yfirbragð kvæða hans, sem hjúpar dapurlegt næmi fyrir fallvelti og ömurleika mannlífsins, er einmitt einkenni sem hann á sameiginlegt með Jóni Helgasyni, svo það er ekki furða, þótt Jón sé hér í essinu sínu. Þetta á að vísu síst við um eitt þessara kvæða, Kvæðið um konur liðinna alda, enda ekki talað um að það sé þýtt heldur stælt. Sá háttur Jóns að stað- færa kvæðið og setja í stað þeirra nafna, er Villon nefnir, nöfn norrænna 269
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.