Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 106

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 106
Tímarit Máls og menningar mátti ekki eldast og hrörna því að þeir trúðu því að þá mundi anda guðsins hraka og máttur hans þverra eftir því sem umbúðunum hnignaði; og maður- inn var þessvegna drepinn áður en að því kæmi, hann var kallaður konungur skógarins. . .(16) Skógarkonungurinn verður ávallt að vera á varðbergi því að minnsta óvarkárni getur kostað hann lífíð. Hann gætir, ritar Frazer, hins heilaga meiðs í rjóðri Díönu og „dýrkar hann ekki aðeins sem gyðju heldur faðmar hann sem eiginkonu"32. I Fuglinum hallar „maðurinn" sér að tré einu og forn munstur letrast á hörund hans. Hann er bundinn meiðnum líkt og skógarkonungurinn forðum og þó óbundinn, slítur sig að lokum „með ónefndum sársauka úr fjötralausum faðmlögum þess" (242). Goðsögnin túlkar framvindu náttúru og mannlífs: þegar aldurinn færist yfir hlýtur skógarkonungurinn að bogna og deyja líkt og jarðargróðinn sem hnígur að hausti. Þetta er hringspilið mikla frá kynlífi um dauða til upprisu í nýrri mynd; tilurð og tortíming skiptast á í sífellu, birta og myrkur, framvindan án enda og bundin rökum sem ekki verða rengd, rökum sem hver og einn lifir í blóði sínu en viðurkennis sjaldnast fyrir sjálfum sér. I Fuglinum tengjast „maðurinn" og skógarkonungurinn með ýmsum hætti, örlög þeirra samþætt og af sömu rótum runnin. „Maðurinn" er forn og nýr í sínu stríði, einstæðingur í leit að samneyti, efldur af þrá sem skap- ar og eyðir, þrá sem býr dýpst og innst og brýst fram í losta og angist sem renna saman með kynlegum hætti. I lundinum helga er skógarkonungurinn höggvinn þegar mök hans og holdtekju gyðjunnar ná hámarki; frjósemi og eyðing í djúpri eining. Með svipuðum hætti eru kynmök „mannsins": víma sem nærist á sjálfri sér, nautn án tíma og streymir í hring, dulúðug reynsla. I algleyminu er eins og festi tímans rofni, og einsemdin: sjálf og heimur kveikjast saman. En aðeins um stundarsakir. Að samförum loknum kastast „maðurinn" inn í tímann að nýju, einveruna og ófullnægjuna, líkama sinn. Það er hlutskipti hans og sérhvers, fróin stundleg. Samsvörun nútíma og goðsagnar er með ýmsum hætti í Fuglinum. I sam- kvæmi einu fylgist „maðurinn" með danstríói „sem hagaði sér einsog í skopleik, undir loftmyndinni af sterka manninum með gráa skeggið sem dansaði nakinn fyrir framan ungu nöktu stúlkuna með litla andlitið og síða hárið" (66). Og skömmu síðar: „Og whiskypollurinn náði ekki að spegla loftmyndina þó konan stæði upp" (75). Beitt er svipaðri tækni og víðar í verkinu: mynd endurkastar mynd svo textinn virðist byrgjast inni í enda- lausum sjálfsspeglunum. I ofangreindu dæmi reynir maður með úlfgrátt hár, skógarkonungurinn, að heilla stúlku, andlit hans er brennimerkt og augun svört af angist því hann veit „að hans tími streymdi burt frá því sem hennar tími stefndi að" (86). Dauðadans og frygðar sem á sér samsvörun í 360
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.